ที่พักและรีสอร์ตในแม่ฮ่องสอนทำยอดเต็มช่วงหน้าหนาวและเทศกาล แล้วว่างยาวช่วงหน้าฝน ค่าใช้จ่ายคงที่อย่างค่าเช่าที่ เงินเดือนพนักงานประจำ และค่าบำรุงรักษายังวิ่งตลอด เราวางงบเงินสดรายเดือนที่สะสมสำรองจากเดือนยอดดีไว้เลี้ยงเดือนเงียบ พร้อมวิเคราะห์ราคาห้องต่อเดือนให้เห็นจุดคุ้มทุนจริงของแต่ละฤดู เจ้าของจึงตั้งราคาหน้าฝนแบบไม่ขาดทุนเงินสด
สวนกาแฟและชาบนดอยขายผลผลิตทั้งแบบดิบและแบบคั่วบดเอง ราคาต่อกิโลต่างกันหลายเท่าแต่ต้นทุนการแปรรูปมักไม่ถูกจับเข้าบัญชี เราแยกบันทึกต้นทุนรอบเก็บเกี่ยว ค่าแรงคัด เชอร์รี ค่าคั่ว และบรรจุภัณฑ์เป็นขั้น ๆ ทำให้เห็นกำไรต่อกิโลของแต่ละรูปแบบการขาย และตัดสินใจได้ว่าควรขยายส่วนคั่วบดหรือขายดิบต่อไป
รถรับส่งนักท่องเที่ยวและรถตู้โดยสารในแม่ฮ่องสอนวิ่งเส้นทางเขาที่กินน้ำมันและสึกเร็วกว่ารถในเมือง การคิดค่าเสื่อมแบบปกติทำให้ประเมินต้นทุนต่ำเกินจริง เราบันทึกน้ำมันและค่าซ่อมแยกตามคันและตามเส้นทาง ตั้งอัตราค่าเสื่อมที่สะท้อนการใช้งานหนัก และทำรายงานกำไรต่อเที่ยว เจ้าของเห็นว่าเส้นทางใดควรขึ้นราคาหรือเลิกวิ่ง
การจ้างแรงงานต่างด้าวให้ถูกกฎหมาย
กิจการบริการและเกษตรในแม่ฮ่องสอนพึ่งพาแรงงานจากประเทศเพื่อนบ้านมาก การจ้างที่เอกสารไม่ครบมีโทษทั้งปรับทั้งจำและเสี่ยงถูกตรวจในพื้นที่ชายแดนบ่อยกว่าจังหวัดอื่น เราช่วยตรวจสถานะใบอนุญาตทำงานของลูกจ้างแต่ละคน วางปฏิทินต่ออายุล่วงหน้า และจัดเก็บสำเนาเอกสารพร้อมแสดงต่อเจ้าหน้าที่ นายจ้างจึงมั่นใจได้ว่าทีมงานทั้งหมดอยู่ในกรอบกฎหมายตลอดปี
ต้นทุนขนส่งที่ต้องคิดเข้าราคาขาย
ของทุกอย่างที่เข้าแม่ฮ่องสอนแพงขึ้นเพราะค่าขนส่งบนเส้นทางดอย ร้านค้าที่ตั้งราคาจากต้นทุนสินค้าอย่างเดียวมักขาดทุนโดยไม่รู้ตัว เราช่วยคิดต้นทุนถึงหน้าร้านโดยกระจายค่าขนส่งเข้าสินค้าตามน้ำหนักหรือมูลค่า และทบทวนราคาขายทุกครั้งที่ค่าขนส่งขยับ ตัวเลขที่ได้ทำให้เห็นสินค้ากลุ่มที่ไม่ควรขายเพราะค่าขนกินกำไรหมด
รายได้ชาวดอยและหน่วยงานพัฒนา
กลุ่มผลิตหัตถกรรมและวิสาหกิจชุมชนบนดอยมักได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานพัฒนา เงินสนับสนุนและรายได้ขายต้องแยกบันทึกและรายงานคนละแบบ หากปนกันอาจถูกตัดสิทธิ์โครงการถัดไป เราจัดบัญชีแยกสองสาย พร้อมแบบรายงานตามที่หน่วยงานกำหนด และฝึกคนในกลุ่มให้จดเองได้ ทำให้กลุ่มรักษาแหล่งสนับสนุนไว้ได้ยาว