ผู้รับเหมาตัดและขนอ้อยต้องจ่ายค่าแรงทีมตัดเป็นรายวันหรือรายตัน ขณะที่โรงงานจ่ายเงินตามงวดหลังชั่งเข้าและหักค่าความหวานหรือสิ่งปนเปื้อน ช่องว่างนี้ทำให้เงินหมุนตึงกลางฤดูหีบทุกปี เราจัดทำตารางรับจ่ายตามคิวรถและงวดจ่ายของโรงงาน แยกยอดที่ถูกหักจริงออกจากยอดตามใบชั่ง เจ้าของกิจการจึงรู้ล่วงหน้าว่าสัปดาห์ไหนต้องเตรียมเงินเท่าไร ไม่ต้องยืมรายวันเพื่อจ่ายค่าแรง
ลานรับซื้อมันสำปะหลังคิดราคาตามเปอร์เซ็นต์เชื้อแป้ง ทำให้ยอดที่ได้จริงต่างจากยอดที่คุยไว้หน้าลานอยู่เสมอ ถ้าบันทึกเฉพาะตัวเลขสุทธิที่ได้รับ จะไม่เห็นว่าส่วนต่างมาจากคุณภาพหัวมันหรือจากการหักน้ำหนักดินทราย เราแยกบันทึกราคาอ้างอิง ส่วนหักคุณภาพ และส่วนหักสิ่งเจือปนเป็นสามรายการ ทำให้เปรียบเทียบลานรับซื้อแต่ละแห่งได้ด้วยข้อมูลของตัวเอง และรู้ว่าควรส่งของไปที่ใดในรอบถัดไป
งานรับเหมาช่วงในจังหวัด ทั้งงานปรับพื้นที่ งานวางท่อ และงานก่อสร้างขนาดเล็กของหน่วยงานท้องถิ่น มักถูกจ่ายเป็นงวดตามความคืบหน้าและมีการหักภาษี ณ ที่จ่าย พร้อมเงินประกันผลงาน เราจัดโครงบัญชีต่อโครงการ ผูกต้นทุนค่าแรงและวัสดุกับงวดงานที่ตรงกัน แล้วติดตามเงินประกันผลงานที่ถึงกำหนดคืนแยกไว้เป็นลูกหนี้ ไม่ปล่อยให้กลายเป็นเงินที่ลืมไปทั้งก้อนหลังปิดโครงการ
แรงงานทีมตัดอ้อยกับเอกสารค่าแรง
ทีมตัดอ้อยส่วนใหญ่มาเป็นกลุ่มและรับเงินผ่านหัวหน้าทีม ถ้าบันทึกเพียงยอดที่จ่ายหัวหน้า รายจ่ายค่าแรงจะพิสูจน์รายคนไม่ได้ และการขึ้นทะเบียนประกันสังคมก็ไม่ครบ เราวางแบบบัญชีจ่ายค่าแรงรายวันที่ระบุชื่อ จำนวนตันหรือวันทำงาน อัตรา และลายมือชื่อผู้รับเงินรายคน พร้อมแยกกรณีที่เป็นการจ้างทำงานกับกรณีจ้างเหมาตามผลงาน เพราะสองแบบนี้มีผลต่อการหักภาษีและเงินสมทบต่างกัน เอกสารชุดนี้ยังใช้ยืนยันต้นทุนต่อตันได้เมื่อต่อรองราคากับโรงงาน
รถบรรทุกและเครื่องจักรหนักในงบการเงิน
กิจการขนอ้อยและมันมักมีรถพ่วง รถแบ็คโฮ และรถคีบไว้ใช้เอง สินทรัพย์เหล่านี้มีทั้งค่าเช่าซื้อ ดอกเบี้ย ค่าประกันภัย และค่าซ่อมที่ต้องแยกจากกันให้ถูก เราลงทะเบียนสินทรัพย์ทีละคันพร้อมเลขทะเบียนและเลขเครื่อง ผูกสัญญาเช่าซื้อเข้ากับตารางชำระ แยกดอกเบี้ยที่เป็นค่าใช้จ่ายออกจากเงินต้นที่ลดหนี้ และแยกค่าซ่อมปกติออกจากการปรับปรุงที่ต้องรวมเป็นทุน เมื่อทำถูกตั้งแต่ต้น ค่าเสื่อมราคาที่หักได้จะเต็มจำนวนและไม่มีรายการที่ต้องปรับปรุงย้อนหลังตอนสอบบัญชี
ภาษีมูลค่าเพิ่มกับสินค้าเกษตรที่ยกเว้น
สินค้าเกษตรบางประเภทที่ยังไม่แปรรูปได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่บริการขนส่ง งานรับจ้าง และสินค้าแปรรูปไม่ได้ยกเว้น กิจการที่ทำหลายอย่างพร้อมกันจึงมีทั้งรายได้ที่ต้องเสียและไม่ต้องเสีย ทำให้ภาษีซื้อบางส่วนใช้ไม่ได้เต็ม เราแยกประเภทรายได้ในผังบัญชีตั้งแต่ต้น กำหนดวิธีปันส่วนภาษีซื้อร่วมที่อธิบายได้ และตรวจย้อนทุกเดือนว่าการออกเอกสารตรงกับประเภทรายได้จริง วิธีนี้ลดความเสี่ยงถูกประเมินเพิ่มซึ่งเป็นประเด็นที่พบบ่อยในกิจการเกษตรที่มีบริการขนส่งของตัวเอง
