บัญชีและภาษีสำหรับกิจการในพะเยา จังหวัดกว๊านน้ำจืด ข้าว และธุรกิจรอบมหาวิทยาลัย

ขึ้นกับว่าเรียกเก็บอย่างไร ถ้าเก็บตามหน่วยที่ใช้จริงในอัตราที่สูงกว่าที่จ่ายให้ผู้ให้บริการ ส่วนที่เกินมีลักษณะเป็นรายได้จากการให้บริการ ต้องบันทึกเป็นรายได้และพิจารณาผลด้านภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อรวมยอดถึงเกณฑ์ แต่ถ้าเรียกเก็บเท่าที่จ่ายจริงและมีหลักฐานบิลตรงกัน ลักษณะเป็นการเรียกคืนค่าใช้จ่าย สิ่งที่ต้องมีในทั้งสองกรณีคือมิเตอร์แยกห้องหรือวิธีคำนวณที่เขียนไว้ในสัญญา และใบเสร็จที่ระบุรายการแยกจากค่าเช่า

อาหารปลาที่ซื้อมาแต่ยังไม่ได้ใช้เป็นสินค้าคงเหลือ ส่วนที่ให้ปลากินแล้วถือเป็นต้นทุนของรอบเลี้ยงนั้น ซึ่งจะรวมอยู่ในต้นทุนสินค้าที่ขายเมื่อจับปลาขาย วิธีนี้ทำให้กำไรของงวดสะท้อนรอบที่ขายจริง ไม่ใช่เดือนที่บังเอิญซื้ออาหารล็อตใหญ่ ระหว่างรอบให้บันทึกจำนวนปลาตายและอาหารที่ใช้ต่อวัน เพราะสองตัวเลขนี้คือสิ่งที่บอกว่าต้นทุนต่อกิโลกรัมกำลังดีขึ้นหรือแย่ลงก่อนจะถึงวันจับ

แยกเงินออกเป็นสามส่วนทันทีที่รับ ส่วนแรกคือค่าใช้จ่ายประจำที่รู้จำนวนอยู่แล้ว เช่น ค่าไฟส่วนกลาง ค่าดูแลอาคาร และเงินผ่อน ส่วนที่สองคือเงินกันไว้จ่ายภาษีตามประมาณการของปี และส่วนที่สามคือเงินสำรองซ่อมบำรุงที่มักเกิดตอนเปลี่ยนผู้เช่า จากนั้นตัดรายได้เข้างบเดือนละเท่า ๆ กันตามระยะเวลาที่ให้เช่า ตัวเลขกำไรที่เห็นจึงไม่ทำให้ตัดสินใจใช้เงินเกินตัวในเดือนแรกของเทอม