โรงงานเฟอร์นิเจอร์และร้านไม้ในแพร่ซื้อไม้เป็นล็อตแล้วแปรรูปเป็นชิ้นงานหลายแบบ ต้นทุนที่แท้จริงจึงต้องกระจายจากล็อตไม้ไปสู่ชิ้นงาน ไม่ใช่บันทึกเป็นรายจ่ายทั้งก้อนในเดือนที่ซื้อ เราตั้งใบสั่งผลิตต่องานหนึ่งชุด บันทึกไม้ที่เบิกใช้ ค่าแรงช่าง และค่าเสียหายจากการตัด ทำให้เจ้าของเห็นกำไรจริงต่อรุ่นสินค้าและตั้งราคาได้จากตัวเลขไม่ใช่ความรู้สึก
ผู้ผลิตผ้าหม้อห้อมและเสื้อผ้าพื้นเมืองขายทั้งขายส่งให้ร้านของฝากและขายปลีกทางเพจ ราคาต่อหน่วยและเงื่อนไขการคืนสินค้าต่างกันสองช่องทาง ถ้าไม่แยกบัญชีขายและบันทึกการรับคืน กำไรที่เห็นจะสูงเกินจริง เราแยกช่องทางขายในระบบตั้งแต่ต้น พร้อมกำหนดวิธีบันทึกสินค้ารับคืนและส่วนลดที่ให้ร้านคู่ค้า เพื่อให้ยอดขายสุทธิสะท้อนสิ่งที่เก็บเงินได้จริง
ธุรกิจรับเหมาก่อสร้างและซ่อมเรือนไม้เก่าในแพร่ทำงานเป็นโครงการที่กินเวลาหลายเดือน เงินรับล่วงหน้าเข้ามาก่อนงานเสร็จ ถ้าบันทึกเงินรับเป็นรายได้ทันที ภาษีที่ต้องเสียจะมาก่อนกำไรที่แท้จริงเกิด เราวางวิธีรับรู้รายได้ตามความก้าวหน้าของงานพร้อมงบต้นทุนต่อโครงการ ทำให้ทั้งภาษีและกระแสเงินสดเดินไปพร้อมกับงานที่ส่งมอบ
สต๊อกไม้ที่ต้องนับและตีราคาให้ตรง
ไม้ที่ผึ่งไว้เป็นเดือนคือเงินที่ยังไม่กลายเป็นรายได้ กิจการที่ไม่นับสต๊อกปลายงวดอย่างจริงจังจะแสดงกำไรผิดทั้งขึ้นและลง เราจัดวิธีนับที่ทำได้จริงในโรงงานเล็ก คือกำหนดหน่วยนับต่อชนิดและขนาดไม้ ทำใบนับสองรอบโดยคนละคนในวันสิ้นงวด แล้วตีราคาด้วยต้นทุนที่ซื้อมาบวกค่าแปรรูปที่เกิดขึ้นจริงถึงขั้นนั้น ผลต่างจากการนับจะถูกอธิบายเป็นรายการ ไม่ปล่อยให้เป็นตัวเลขปรับปรุงลอย ๆ ที่ผู้สอบบัญชีตั้งคำถามทุกปี
ค่าแรงช่างฝีมือที่จ่ายเป็นชิ้นงาน
ช่างไม้และช่างเย็บในแพร่หลายรายรับค่าจ้างเป็นชิ้นงานและทำงานที่บ้านตัวเอง จุดที่ต้องระวังคือการจำแนกว่าเป็นลูกจ้างหรือผู้รับจ้างทำของ เพราะหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายและการนำส่งประกันสังคมต่างกัน เราดูข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นจริง เช่น เวลาทำงานถูกกำหนดโดยใคร เครื่องมือเป็นของฝ่ายใด และงานถูกสั่งแก้ระหว่างทำหรือไม่ แล้วจัดทำหนังสือข้อตกลงกับวิธีจ่ายเงินให้สอดคล้องกับข้อเท็จจริงนั้น เพื่อไม่ให้เกิดภาระย้อนหลังทั้งภาษีและเงินสมทบ
งานรับเหมากับภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ลูกค้าหักไว้
ผู้รับเหมาในแพร่ที่ทำงานให้หน่วยงานราชการหรือบริษัทจะถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกงวดที่เบิกเงิน หนังสือรับรองการหักภาษีคือเงินของกิจการที่ใช้เครดิตกับภาษีที่ต้องเสียปลายปีได้ แต่หลายรายเก็บไม่ครบจึงเสียสิทธิ เราจัดแฟ้มติดตามใบหักภาษีต่อโครงการและกระทบยอดกับใบแจ้งหนี้ทุกงวด เมื่อถึงเวลายื่นแบบจึงใช้เครดิตได้เต็มจำนวน และถ้าเครดิตเกินภาษีที่ต้องเสียก็ขอคืนได้ตามหลักเกณฑ์โดยมีเอกสารพร้อม
