ผู้บริหารต่างชาติประจำภูมิภาค: จัดการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาปีแรกในประเทศไทย

ปัญหาที่พบเมื่อเข้ารับงาน

• เงินเดือนส่วนที่จ่ายจากบริษัทแม่ไม่ได้ผ่านระบบเงินเดือนในไทย จึงไม่มีการหักภาษี ณ ที่จ่าย
• สวัสดิการที่พักและค่าเล่าเรียนบุตรถูกมองว่าเป็นสวัสดิการบริษัทและไม่เคยนำมารวมเป็นเงินได้
• ไม่มีบันทึกวันเข้าออกประเทศที่เป็นระบบ ทำให้สรุปสถานะถิ่นที่อยู่ทางภาษีได้ยาก
• ต้องใช้หลักฐานการเสียภาษีในไทยเพื่อยื่นต่อหน่วยงานภาษีของประเทศต้นทางภายในกำหนด

ขั้นตอนการแก้ไข

1. 1. สรุปสถานะถิ่นที่อยู่ทางภาษี

   3 วันทำการ

   รวบรวมตราประทับหนังสือเดินทาง ตั๋วเดินทาง และบันทึกการเดินทางของบริษัท เพื่อนับจำนวนวันที่อยู่ในประเทศไทยในปีภาษีนั้นให้ชัดเจนก่อนคำนวณสิ่งอื่น

2. 2. แยกเงินได้ตามแหล่งและตีมูลค่าสวัสดิการ

   1 สัปดาห์

   จัดกลุ่มค่าตอบแทนตามแหล่งที่มา ระบุส่วนที่เกี่ยวกับงานที่ทำในประเทศไทย และตีมูลค่าที่พักกับค่าเล่าเรียนตามหลักเกณฑ์ที่ใช้กับสวัสดิการที่นายจ้างจัดให้

3. 3. ตรวจภาษีหัก ณ ที่จ่ายและคำนวณส่วนต่าง

   4 วันทำการ

   เทียบยอดที่นายจ้างนำส่งกับภาระที่คำนวณได้จริง แล้วประเมินว่าต้องชำระเพิ่มหรือขอคืน พร้อมทบทวนการหักลดหย่อนที่ใช้สิทธิได้

4. 4. ยื่นแบบและขอหนังสือรับรอง

   2 สัปดาห์

   ยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาพร้อมชำระส่วนต่าง แล้วยื่นคำขอหนังสือรับรองการเสียภาษีเพื่อส่งให้หน่วยงานภาษีของประเทศต้นทางใช้ประกอบการพิจารณา

เอกสารที่ใช้ในเคสนี้

• หนังสือเดินทางพร้อมตราประทับเข้าออกและบันทึกการเดินทาง
• สัญญาจ้างทั้งฉบับที่ทำกับบริษัทในไทยและกับบริษัทแม่
• สลิปเงินเดือนและหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย
• สัญญาเช่าที่พักและใบเสร็จค่าเล่าเรียนบุตร
• ใบอนุญาตทำงานและเอกสารการตรวจลงตราที่เกี่ยวข้อง
• หลักฐานการโอนเงินเข้ามาในประเทศไทยระหว่างปีภาษี

ผลลัพธ์ที่วัดได้

ข้อควรระวังที่ธุรกิจแบบเดียวกันมักพลาด

• คิดว่าเงินเดือนที่จ่ายจากต่างประเทศไม่เกี่ยวกับภาษีไทยทั้งที่ทำงานอยู่ในประเทศไทย
• ละเลยสวัสดิการที่นายจ้างจัดให้ ซึ่งโดยหลักถือเป็นประโยชน์ที่ต้องนำมารวมคำนวณ
• ไม่เก็บหลักฐานวันเข้าออกประเทศ ทำให้โต้แย้งสถานะถิ่นที่อยู่ในภายหลังได้ยาก
• รอจนใกล้ย้ายกลับประเทศจึงเริ่มจัดการ ทั้งที่บางเอกสารต้องขอขณะยังอยู่ในไทย

คำถามที่พบบ่อยจากเคสนี้

อยู่ในไทยกี่วันจึงถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษี

หลักเกณฑ์ทั่วไปใช้จำนวนวันที่อยู่ในประเทศไทยรวมกันในปีภาษีหนึ่ง ๆ ตั้งแต่หนึ่งร้อยแปดสิบวันขึ้นไป โดยไม่จำเป็นต้องอยู่ติดต่อกัน การนับจึงควรทำจากหลักฐานการเดินทางจริง ไม่ใช่ความทรงจำ เพราะสถานะนี้กระทบขอบเขตของเงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณ

เงินได้จากต่างประเทศต้องเสียภาษีในไทยหรือไม่

ขึ้นอยู่กับสถานะถิ่นที่อยู่และการนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทย ผู้ที่มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีอาจต้องนำเงินได้จากแหล่งต่างประเทศที่นำเข้ามาคำนวณด้วย ประเด็นนี้มีรายละเอียดและเคยมีการปรับแนวปฏิบัติ จึงควรตรวจสอบข้อเท็จจริงรายบุคคลก่อนสรุป

อนุสัญญาภาษีซ้อนช่วยได้อย่างไร

อนุสัญญาระหว่างประเทศกำหนดว่าประเทศใดมีสิทธิเก็บภาษีจากเงินได้ประเภทใด และวางกลไกบรรเทาภาระเมื่อถูกเก็บทั้งสองทาง การใช้สิทธิต้องมีเอกสารประกอบ เช่น หนังสือรับรองถิ่นที่อยู่และหลักฐานการเสียภาษี จึงต้องเตรียมล่วงหน้าไม่ใช่ขอย้อนหลัง

ที่พักที่บริษัทจัดให้ถือเป็นเงินได้หรือไม่

โดยหลักถือเป็นประโยชน์ที่ได้รับจากการจ้างแรงงานและต้องนำมูลค่ามารวมคำนวณ วิธีตีมูลค่าขึ้นกับรูปแบบว่าบริษัทเช่าให้ จ่ายคืนตามใบเสร็จ หรือให้เป็นเงินเพิ่มในเงินเดือน แต่ละแบบมีผลต่างกัน จึงควรระบุให้ชัดในสัญญาจ้างตั้งแต่แรก

ก่อนย้ายกลับประเทศต้องทำอะไรบ้าง

ควรตรวจว่ายื่นแบบและชำระภาษีของช่วงเวลาที่ทำงานอยู่ครบแล้ว ขอหนังสือรับรองการเสียภาษีไว้ใช้ที่ประเทศต้นทาง จัดการเรื่องใบอนุญาตทำงานให้เรียบร้อย และเก็บสำเนาเอกสารทั้งชุดไว้ เพราะการขอย้อนหลังจากต่างประเทศใช้เวลานานกว่ามาก

กรณีศึกษาอื่น

• ร้านอาหาร 4 สาขา: แก้ภาษีซื้อต้องห้าม 11 เดือน ก่อนสรรพากรเรียกตรวจ
• ร้านออนไลน์: รับช่วงต่อจากสำนักงานเดิมที่ค้างงบ 2 ปี และปิดค้างได้ใน 9 สัปดาห์
• โรงงานญี่ปุ่น BOI: ผ่านการตรวจปีแรกโดยไม่เสียสิทธิยกเว้นภาษี