Legal
ลูกค้าไม่จ่ายเงิน ทวงอย่างไรให้ยังฟ้องได้

เขียนโดย
หุ้นส่วนผู้จัดการ
ทนายความอาวุโส สภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์
ที่ปรึกษากฎหมายธุรกิจกว่า 15 ปี ดูแลงานควบรวมกิจการ สัญญาการค้า และข้อพิพาทพาณิชย์ระหว่างประเทศให้ลูกค้าองค์กร
ตรวจทานโดย
หัวหน้าฝ่ายบัญชี (CPA)
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขึ้นทะเบียนสภาวิชาชีพบัญชี
ตรวจความถูกต้องของข้อกฎหมายและตัวเลขก่อนเผยแพร่ · เผยแพร่ 2026-09-09 · แก้ไขล่าสุด 2026-09-09
ดูคุณวุฒิผู้ตรวจทานเจ้าของกิจการมักโทรเข้ามาหาฝ่ายบัญชีก่อนโทรหาทนายความ เพราะสิ่งแรกที่ต้องตอบคือยอดหนี้จริงเท่าไรและเกิดจากเอกสารชุดไหน คำถามนี้สำคัญกว่าที่คิด เพราะการทวงถามที่อ้างยอดคลาดเคลื่อนหรืออ้างเอกสารที่ลูกหนี้ไม่เคยรับ ทำให้ฝ่ายเราเสียเปรียบทันทีเมื่อเรื่องขึ้นศาล บทความนี้เรียงลำดับงานที่ทำได้เองก่อน และจุดที่ควรส่งต่อให้ทนายความ
เริ่มจากยอดหนี้ที่ยืนยันได้ ไม่ใช่ยอดที่จำได้
ดึงรายงานลูกหนี้คงค้างแยกตามอายุหนี้ แล้วจับคู่ทุกยอดกับใบสั่งซื้อ ใบส่งของที่มีลายเซ็นผู้รับ ใบแจ้งหนี้ และใบกำกับภาษีที่ออกไป ยอดที่ขาดเอกสารรับของคือยอดที่อ่อนที่สุดในสำนวน ควรตามหาหลักฐานการรับมอบให้ได้ก่อนออกหนังสือทวงถาม
ตรวจด้วยว่าเคยมีการหักกลบลบหนี้ ส่วนลดท้ายบิล หรือใบลดหนี้ที่ออกไปแล้วหรือไม่ ลูกหนี้ที่ตั้งใจถ่วงเวลามักหยิบรายการเหล่านี้ขึ้นมาโต้แย้งเพื่อให้ยอดทั้งก้อนกลายเป็นข้อพิพาท
บันทึกการติดตามทุกครั้งไว้เป็นลายลักษณ์อักษร วันเวลา ผู้ที่คุยด้วย และสิ่งที่ตกลง อีเมลหรือข้อความที่ลูกหนี้รับสภาพหนี้แม้เพียงบรรทัดเดียว มีน้ำหนักมากในชั้นศาล
หนังสือทวงถามที่ใช้งานได้จริง
หนังสือทวงถามที่ดีระบุยอดต้นเงินแยกจากดอกเบี้ย อ้างเลขที่เอกสารทุกฉบับ กำหนดวันชำระที่ชัดเจน และระบุผลที่จะเกิดหากไม่ชำระ ไม่ต้องใช้ถ้อยคำข่มขู่ เพราะการทวงหนี้ที่ก้าวร้าวเกินขอบเขตอาจย้อนกลับมาเป็นความรับผิดของฝ่ายเราเอง
ส่งด้วยวิธีที่พิสูจน์การได้รับได้ เช่น ไปรษณีย์ตอบรับไปยังที่อยู่ตามหนังสือรับรองนิติบุคคล พร้อมส่งสำเนาทางอีเมลถึงผู้ติดต่อเดิม เก็บใบตอบรับไว้กับสำนวน
ถ้าลูกหนี้ขอผ่อนชำระ ให้ทำบันทึกข้อตกลงที่ระบุยอดคงเหลือ งวดชำระ และผลเมื่อผิดนัด เอกสารนี้มีประโยชน์สองทาง คือทำให้ได้เงินเร็วขึ้น และเป็นการรับสภาพหนี้ที่ชัดเจนหากต้องฟ้องภายหลัง
อายุความคือเส้นตายที่กู้คืนไม่ได้
หนี้จากการค้าปกติมีอายุความสั้นกว่าที่หลายคนคิด กรณีทั่วไปที่ผู้ประกอบการค้าเรียกเอาค่าของที่ส่งมอบมักอยู่ในกรอบสองปี ขณะที่หนี้ตามสัญญาบางประเภทยาวกว่านั้น จุดเริ่มนับก็ต่างกันตามลักษณะหนี้
เพราะเส้นตายนี้เลยแล้วเลยเลย เราจึงแนะนำให้ทำทะเบียนคุมวันครบกำหนดของลูกหนี้ค้างนานคู่กับรายงานอายุหนี้ทุกไตรมาส ยอดที่เข้าใกล้เส้นตายต้องตัดสินใจ ไม่ปล่อยให้ค้างต่อไปเงียบ ๆ
การทวงถามด้วยวาจาไม่ทำให้อายุความสะดุด สิ่งที่มีผลตามกฎหมายคือการยื่นฟ้อง หรือการที่ลูกหนี้รับสภาพหนี้เป็นหนังสือ ข้อนี้เป็นเหตุผลที่ควรเปลี่ยนการโทรตามให้เป็นเอกสารเสมอ
ฟ้องหรือตัดหนี้สูญ ตัดสินด้วยตัวเลข
ก่อนตัดสินใจฟ้อง ให้ประเมินสามอย่าง คือความหนักแน่นของเอกสาร ทรัพย์สินที่ลูกหนี้มีให้บังคับคดีได้ และค่าใช้จ่ายรวมทั้งเวลาที่ต้องเสีย คดีที่ชนะแต่บังคับคดีไม่ได้ทำให้กิจการเสียทั้งเงินและเวลาไปพร้อมกัน
หนี้ก้อนเล็กจำนวนมากมักคุ้มกว่าถ้าเจรจาลดยอดแลกกับการชำระทันที ส่วนหนี้ก้อนใหญ่ที่เอกสารครบและลูกหนี้ยังมีกิจการเดินอยู่ คือกลุ่มที่การฟ้องให้ผลจริง
ฝั่งภาษี การตัดหนี้สูญเพื่อถือเป็นรายจ่ายทางภาษีมีเงื่อนไขและหลักฐานที่ต้องทำตามลำดับ ไม่ใช่เพียงตัดออกจากบัญชี ควรวางแผนร่วมกันระหว่างผู้ทำบัญชีและทนายความก่อนสิ้นรอบบัญชี ไม่ใช่หลังปิดงบ
สรุป
การทวงหนี้ที่ได้ผลคือการทวงที่มีเอกสารครบและมีเส้นเวลากำกับ ถ้ามีลูกหนี้ค้างนานอยู่ในมือ ส่งรายงานอายุหนี้และชุดเอกสารของรายที่หนักที่สุดมาให้ทีมงานดู เราจะช่วยแยกยอดที่ควรเจรจา ยอดที่ควรฟ้อง และยอดที่ควรจัดการทางบัญชี แล้วเสนอขอบเขตงานเป็นลายลักษณ์อักษร ระยะเวลาและขั้นตอนที่กล่าวถึงเป็นสถานะ ณ เดือนกันยายน 2569 และเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่ความเห็นทางกฎหมายต่อกรณีของคุณ โปรดตรวจข้อเท็จจริงและเอกสารจริงกับทนายความก่อนดำเนินการ
ปรึกษาทีมเราฟรีคำถามที่พบบ่อย
ต้องส่งหนังสือทวงถามก่อนฟ้องหรือไม่+
โดยหลักไม่ใช่เงื่อนไขบังคับในหนี้การค้าทุกประเภท แต่ในทางปฏิบัติควรส่ง เพราะแสดงความสุจริต กำหนดวันผิดนัดได้ชัด และมักทำให้ลูกหนี้เข้ามาเจรจาโดยไม่ต้องขึ้นศาล
ลูกหนี้รับสภาพหนี้ทางแชตใช้เป็นหลักฐานได้ไหม+
ใช้ได้ในทางพยาน หากพิสูจน์ตัวผู้ส่งและความต่อเนื่องของข้อความได้ ควรบันทึกภาพหน้าจอทั้งบทสนทนา ไม่ตัดเฉพาะบรรทัดที่เป็นประโยชน์ และเก็บไฟล์ต้นฉบับไว้
คิดดอกเบี้ยผิดนัดได้เท่าไร+
หากสัญญาระบุอัตราไว้ก็ใช้ตามสัญญาเท่าที่กฎหมายอนุญาต หากไม่ระบุจะใช้อัตราตามกฎหมาย การเรียกดอกเบี้ยสูงเกินขอบเขตอาจถูกปรับลดในชั้นศาล ควรตรวจข้อสัญญาก่อนออกหนังสือ
ไม่มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรฟ้องได้ไหม+
ฟ้องได้ ถ้าพิสูจน์การซื้อขายและการส่งมอบได้จากใบสั่งซื้อ ใบส่งของที่มีลายเซ็น ใบแจ้งหนี้ และประวัติการชำระเงินก่อนหน้า ชุดเอกสารที่สม่ำเสมอมีน้ำหนักกว่าสัญญาฉบับเดียวที่ไม่มีหลักฐานการส่งมอบ
ตัดหนี้สูญทางบัญชีแล้วยังฟ้องได้หรือไม่+
ยังฟ้องได้ การบันทึกทางบัญชีไม่ได้ทำให้สิทธิเรียกร้องหมดไป สิ่งที่ทำให้สิทธิหมดคืออายุความหรือการตกลงปลดหนี้เป็นหนังสือ
ลูกหนี้ปิดกิจการหนีควรทำอย่างไร+
ตรวจสถานะนิติบุคคลและงบการเงินล่าสุดก่อน ถ้าอยู่ระหว่างชำระบัญชีต้องยื่นขอรับชำระหนี้ตามขั้นตอน การรอเฉย ๆ มักทำให้พลาดกำหนดเวลาและเสียสิทธิไปโดยไม่จำเป็น
บทความที่เกี่ยวข้อง
ดูทั้งหมด →เชนงาน Notary → MFA → สถานทูต: ตารางเวลา 5 วันทำการที่ใช้ได้จริง
ตารางวันต่อวันจากเคสจริงปี 2568 — จาก Notary ที่สาขาสีลมถึงสถานทูตออสเตรเลีย พร้อมค่าใช้จ่ายและจุดที่มักติดขัด
สัญญาจ้างงานที่ต้องมีก่อนจ่ายเงินเดือนงวดแรก
ข้อสัญญาจ้างที่ตัดปัญหาได้จริงตั้งแต่วันแรก ตั้งแต่ค่าจ้างและวันจ่าย ระยะทดลองงาน ค่าล่วงเวลา ไปจนถึงเงื่อนไขเลิกจ้างที่สอดคล้องกับกฎหมายคุ้มครองแรงงาน
เปิดบริษัทกับเพื่อน ต้องตกลงอะไรกันก่อนปันผลงวดแรก
รายการที่สัญญาระหว่างผู้ถือหุ้นควรเขียนไว้ตั้งแต่ปีแรก ตั้งแต่สัดส่วนเงินลงทุนที่ยังไม่ชำระ วิธีคิดเงินเดือนกรรมการ การตั้งสำรองก่อนปันผล ไปจนถึงทางออกเมื่อหุ้นส่วนอยากถอนตัว
เช่าร้านหรือออฟฟิศ: เช็กลิสต์สัญญาเช่าที่นักบัญชีอยากให้อ่านก่อนเซ็น
จุดในสัญญาเช่าพาณิชย์ที่กำหนดว่าบริษัทจะหักภาษี ณ ที่จ่ายเท่าไร ติดอากรแสตมป์อย่างไร บันทึกเงินประกันแบบไหน และเมื่อไรที่สัญญาเกินสามปีต้องไปจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดิน