คู่มือตามสถานการณ์
คู่มือรับมือหนังสือเชิญพบและการตรวจภาษีย้อนหลัง: เตรียมเอกสารเจรจากรมสรรพากรอย่างถูกต้อง
ผู้ประกอบการและฝ่ายบัญชีที่ได้รับหนังสือเชิญพบ หนังสือแจ้งข้อบกพร่อง หรือกำลังถูกตรวจสอบย้อนหลัง
สรุปคำตอบสั้น
เมื่อหนังสือเชิญพบหรือหนังสือแจ้งข้อบกพร่องจากกรมสรรพากรมาถึง สิ่งแรกคืออ่านให้ชัดว่าเจ้าหน้าที่สงสัยประเด็นใด เช่น ยอดขายในแบบภาษีมูลค่าเพิ่มไม่ตรงกับแบบภาษีเงินได้ สินค้าคงคลังติดลบ หรือค่าใช้จ่ายที่เข้าข่ายต้องห้าม จากนั้นจัดแฟ้มเอกสารให้ตอบเฉพาะประเด็นที่ถูกถาม พร้อมกระดาษทำการกระทบยอดระหว่างแบบแต่ละประเภท การเข้าพบด้วยเอกสารที่เรียงเป็นระบบและคำอธิบายที่สม่ำเสมอมักทำให้เรื่องจบเร็วกว่าการส่งเอกสารเป็นกองโดยไม่มีลำดับ
ปุ่ม PDF จะเปิดหน้าพร้อมพิมพ์ ให้เลือก “บันทึกเป็น PDF” ในกล่องพิมพ์ของเบราว์เซอร์ ไฟล์ประกอบด้วยข้อเท็จจริงสำคัญ เช็กลิสต์เอกสาร และไทม์ไลน์
ข้อเท็จจริงสำคัญ
| ประเด็นที่มักถูกตรวจ | ยอดขายระหว่างแบบไม่ตรงกัน สินค้าคงคลังติดลบ และค่าใช้จ่ายต้องห้าม |
|---|---|
| เอกสารหลัก | บัญชีแยกประเภท ใบกำกับภาษี แบบที่ยื่น และกระดาษทำการกระทบยอด |
| ใบกำกับภาษีต้องห้าม | ใบกำกับภาษีปลอมหรือที่ไม่มีการซื้อขายจริงนำมาใช้สิทธิไม่ได้และมีผลทางกฎหมาย |
| สิทธิของผู้เสียภาษี | ขอชี้แจง ขอเอกสารสำเนาประเด็นที่ถูกตรวจ และขอผ่อนชำระภาษีค้างตามหลักเกณฑ์ |
สรุปใช้งานจริง
ถ้ามีเวลาอ่านแค่ย่อหน้าเดียว ให้เริ่มจากห้าบรรทัดนี้ก่อน แล้วค่อยกลับมาอ่านรายละเอียดทีหลัง
- 1.วันที่ได้รับหนังสือ — บันทึกวันที่รับและกำหนดนัดหมาย แล้วแยกประเด็นที่ถูกถามออกเป็นรายข้อ
- 2.สัปดาห์แรก — รวบรวมเอกสารตามประเด็นและทำกระดาษทำการกระทบยอดของแต่ละข้อ
- 3.ก่อนวันนัด — ทบทวนคำอธิบายให้สม่ำเสมอกันระหว่างเอกสารกับผู้ที่จะเข้าพบ
- 4.สำเนาหนังสือเชิญพบหรือหนังสือแจ้งข้อบกพร่องทุกฉบับ
- 5.กระดาษทำการกระทบยอดระหว่างแบบภาษีเงินได้ แบบภาษีมูลค่าเพิ่ม และงบการเงิน
เช็กลิสต์เอกสาร
สำเนาหนังสือเชิญพบหรือหนังสือแจ้งข้อบกพร่องทุกฉบับ
ขอบเขตการตรวจอยู่ในหนังสือเหล่านี้ การตอบเกินขอบเขตอาจเปิดประเด็นใหม่
กระดาษทำการกระทบยอดระหว่างแบบภาษีเงินได้ แบบภาษีมูลค่าเพิ่ม และงบการเงิน
ยอดที่ต่างกันต้องอธิบายได้เป็นรายการ ไม่ใช่อธิบายด้วยคำพูด
บัญชีแยกประเภทและสมุดรายวันของปีที่ถูกตรวจ
เจ้าหน้าที่จะไล่จากยอดรวมลงไปถึงรายการย่อย
ใบกำกับภาษีต้นฉบับของรายการมูลค่าสูง
รายการใหญ่มักถูกสุ่มตรวจก่อนเสมอ
ทะเบียนสินค้าคงคลังและใบนับสต็อก
สต็อกติดลบหรือคงเหลือไม่ตรงเป็นประเด็นที่พบบ่อย
หนังสือมอบอำนาจให้ผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาเข้าร่วม
ผู้ที่รู้รายการจริงควรอยู่ในห้องเพื่อตอบคำถามเชิงรายการ
ไทม์ไลน์ที่ต้องทำ
วันที่ได้รับหนังสือ
บันทึกวันที่รับและกำหนดนัดหมาย แล้วแยกประเด็นที่ถูกถามออกเป็นรายข้อ
สัปดาห์แรก
รวบรวมเอกสารตามประเด็นและทำกระดาษทำการกระทบยอดของแต่ละข้อ
ก่อนวันนัด
ทบทวนคำอธิบายให้สม่ำเสมอกันระหว่างเอกสารกับผู้ที่จะเข้าพบ
วันเข้าพบ
ตอบเฉพาะที่ถูกถาม จดประเด็นที่เจ้าหน้าที่ขอเพิ่ม และขอสำเนาบันทึกการเข้าพบ
หลังมีข้อสรุป
ตรวจรายละเอียดยอดที่ประเมิน ใช้สิทธิชี้แจงหรืออุทธรณ์ภายในกำหนด และพิจารณาขอผ่อนชำระหากมีภาษีค้าง
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- ส่งเอกสารทั้งหมดโดยไม่แยกตามประเด็นที่ถูกถาม ทำให้เจ้าหน้าที่ขุดเจอเรื่องอื่นเพิ่ม
- ให้คำอธิบายปากเปล่าโดยไม่มีเอกสารหรือกระดาษทำการรองรับ
- นำใบกำกับภาษีที่ไม่มีการซื้อขายจริงมาใช้ ซึ่งมีผลร้ายแรงกว่าการถูกตัดภาษีซื้อ
- ปล่อยให้กำหนดเวลาอุทธรณ์ล่วงเลยไปโดยไม่ได้ตัดสินใจอย่างมีหลักฐาน
คำถามที่ถูกถามซ้ำ
ควรติดต่อเจ้าหน้าที่ผู้ออกหนังสือเพื่อยืนยันนัดหมายและขอทราบขอบเขตประเด็นล่วงหน้า การขอเลื่อนนัดเพื่อเตรียมเอกสารมักทำได้ตามสมควร สิ่งที่ไม่ควรทำคือนิ่งเฉยจนพ้นกำหนด
ไม่จำเป็นต้องเท่ากันเสมอ เพราะเกณฑ์รับรู้รายได้ของภาษีทั้งสองต่างกัน เช่น จุดเกิดความรับผิดภาษีมูลค่าเพิ่มกับจุดรับรู้รายได้ทางบัญชี แต่ส่วนต่างต้องอธิบายได้ด้วยกระดาษทำการกระทบยอดเป็นรายการ
โดยทั่วไปบอกว่ามีการขายหรือตัดจ่ายมากกว่าที่บันทึกรับเข้า ซึ่งอาจเกิดจากการบันทึกซื้อไม่ครบ หรือจากการขายที่บันทึกเกินจริง ต้องไล่หาสาเหตุเป็นรายสินค้าและแก้ไขให้ตรงกับหลักฐาน
ใบกำกับภาษีที่ไม่มีการซื้อขายจริงนำมาใช้เป็นภาษีซื้อไม่ได้ และการกระทำดังกล่าวมีผลทางกฎหมายที่รุนแรงกว่าการถูกตัดสิทธิ ผู้ประกอบการควรตรวจสอบซัพพลายเออร์ที่ไม่คุ้นเคยก่อนรับใบกำกับภาษีมาใช้ทุกครั้ง
มีหลักเกณฑ์ให้ผู้เสียภาษีขอผ่อนชำระภาษีอากรค้างได้ตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด โดยต้องยื่นคำขอและแสดงสถานะทางการเงิน การติดต่อขอผ่อนก่อนถูกบังคับมักได้ผลดีกว่าการรอให้เรื่องถึงขั้นบังคับคดี
ผู้ที่ลงบัญชีจริงและผู้มีอำนาจตัดสินใจของกิจการควรอยู่ด้วยกัน พร้อมที่ปรึกษาหากประเด็นซับซ้อน การส่งคนที่ไม่รู้รายการไปตอบมักทำให้เกิดคำอธิบายที่ขัดกับเอกสาร
เขียนโดย
หัวหน้าฝ่ายบัญชี (CPA)
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขึ้นทะเบียนสภาวิชาชีพบัญชี
ดูแลงบการเงินของ SME และบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติ ตั้งแต่ออกแบบผังบัญชีเดือนแรกจนถึงการรับรองงบปลายปีตาม TFRS for NPAEs
ตรวจทานโดย
หัวหน้าฝ่ายบัญชี (CPA)
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขึ้นทะเบียนสภาวิชาชีพบัญชี
ตรวจความถูกต้องของข้อกฎหมายและตัวเลขก่อนเผยแพร่ · เผยแพร่ 2026-08-29 · แก้ไขล่าสุด 2026-08-29
ดูคุณวุฒิผู้ตรวจทานแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ตรวจตัวบทและแนวทางของหน่วยงานได้จากลิงก์ต้นทางด้านล่าง ขอบเขตที่แต่ละแหล่งรองรับระบุไว้ใต้ชื่อเอกสาร ข้อสรุปเฉพาะกิจการต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและกฎที่มีผลกับช่วงเวลานั้นด้วย
1. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากรกรมสรรพากร
ตัวบทหลักของภาษีเงินได้ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ พร้อมกฎกระทรวงและคำสั่งที่ออกตามความในประมวล
2. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
หน้าที่จัดทำบัญชี คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ระยะเวลาเก็บรักษาบัญชีและเอกสาร และกำหนดนำส่งงบการเงิน
คู่มืออื่นในชุดนี้