คู่มือตามสถานการณ์
คู่มือบัญชีผู้รับเหมาก่อสร้าง: รับรู้รายได้ตามอัตราส่วนงานเสร็จ เงินประกันผลงาน และภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ผู้รับเหมาก่อสร้าง ผู้รับเหมาช่วง และฝ่ายบัญชีของบริษัทก่อสร้างที่ต้องปิดงบงานข้ามปี
สรุปคำตอบสั้น
งานก่อสร้างที่ใช้เวลาข้ามรอบบัญชีต้องรับรู้รายได้ตามอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จ ไม่ใช่รอให้งานจบแล้วค่อยรับรู้ทีเดียว เงินประกันผลงานที่ผู้ว่าจ้างหักไว้จากยอดเบิกแต่ละงวดยังเป็นลูกหนี้ของผู้รับเหมา ต้องบันทึกแยกและติดตามจนกว่าจะได้รับคืน ส่วนภาษีหัก ณ ที่จ่ายแยกตามลักษณะค่าตอบแทน ค่าจ้างทำของอยู่ในอัตราหนึ่ง ค่าเช่าเครื่องจักรอยู่อีกอัตราหนึ่ง และค่าขนส่งอยู่อีกอัตราหนึ่ง การจัดประเภทผิดทำให้หักผิดอัตราและถูกเรียกเพิ่มภายหลัง
ปุ่ม PDF จะเปิดหน้าพร้อมพิมพ์ ให้เลือก “บันทึกเป็น PDF” ในกล่องพิมพ์ของเบราว์เซอร์ ไฟล์ประกอบด้วยข้อเท็จจริงสำคัญ เช็กลิสต์เอกสาร และไทม์ไลน์
ข้อเท็จจริงสำคัญ
| การรับรู้รายได้ | ตามอัตราส่วนของงานที่ทำเสร็จ วัดจากต้นทุนที่เกิดเทียบกับต้นทุนโดยประมาณทั้งโครงการ |
|---|---|
| เงินประกันผลงาน | ส่วนที่ผู้ว่าจ้างหักไว้จากยอดงวดงาน มักอยู่ที่ร้อยละ 5 ถึง 10 จนส่งมอบงานครบ |
| อัตราหัก ณ ที่จ่าย | ค่าจ้างทำของ ค่าเช่าเครื่องจักร และค่าขนส่งใช้อัตราต่างกันตามประเภทเงินได้ |
| ภาษีที่ถูกหักสะสม | นำมาเป็นเครดิตภาษีตอนยื่นแบบประจำปี หรือขอคืนเมื่อมีส่วนเกิน |
สรุปใช้งานจริง
ถ้ามีเวลาอ่านแค่ย่อหน้าเดียว ให้เริ่มจากห้าบรรทัดนี้ก่อน แล้วค่อยกลับมาอ่านรายละเอียดทีหลัง
- 1.เมื่อได้สัญญา — เปิดรหัสโครงการในผังบัญชี บันทึกมูลค่างาน เงื่อนไขงวดงาน และอัตราหักเงินประกันผลงาน
- 2.ทุกงวดเบิกเงิน — บันทึกลูกหนี้ตามยอดงวด แยกส่วนที่ถูกหักเป็นเงินประกันผลงานไว้ต่างหาก
- 3.สิ้นเดือน — สรุปต้นทุนที่เกิดจริงของแต่ละโครงการและคำนวณอัตราส่วนงานเสร็จล่าสุด
- 4.ทะเบียนสัญญาก่อสร้างพร้อมมูลค่างานและงวดงาน
- 5.รายงานความคืบหน้างานที่วิศวกรหรือผู้ควบคุมงานรับรอง
เช็กลิสต์เอกสาร
ทะเบียนสัญญาก่อสร้างพร้อมมูลค่างานและงวดงาน
เป็นฐานของการรับรู้รายได้และการติดตามยอดเบิกแต่ละงวด
รายงานความคืบหน้างานที่วิศวกรหรือผู้ควบคุมงานรับรอง
อัตราส่วนงานเสร็จต้องมีหลักฐานรองรับ ไม่ใช่ตัวเลขที่ฝ่ายบัญชีตั้งขึ้นเอง
ทะเบียนเงินประกันผลงานแยกตามโครงการ
ติดตามว่าเงินก้อนใดถึงกำหนดคืนแล้วและก้อนใดยังถูกถืออยู่
สัญญาจ้างช่วงและสัญญาเช่าเครื่องจักรที่ระบุลักษณะค่าตอบแทนชัดเจน
ลักษณะของค่าตอบแทนกำหนดอัตราหัก ณ ที่จ่าย สัญญาที่เขียนกำกวมทำให้หักผิด
หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายที่ได้รับจากผู้ว่าจ้างทุกฉบับ
เป็นหลักฐานเดียวของเครดิตภาษีที่จะนำไปใช้ตอนยื่นแบบประจำปี
งบประมาณต้นทุนโครงการที่ปรับปรุงเมื่อสถานการณ์เปลี่ยน
อัตราส่วนงานเสร็จเทียบกับต้นทุนโดยประมาณ งบประมาณที่ล้าสมัยทำให้รับรู้รายได้ผิด
ไทม์ไลน์ที่ต้องทำ
เมื่อได้สัญญา
เปิดรหัสโครงการในผังบัญชี บันทึกมูลค่างาน เงื่อนไขงวดงาน และอัตราหักเงินประกันผลงาน
ทุกงวดเบิกเงิน
บันทึกลูกหนี้ตามยอดงวด แยกส่วนที่ถูกหักเป็นเงินประกันผลงานไว้ต่างหาก
สิ้นเดือน
สรุปต้นทุนที่เกิดจริงของแต่ละโครงการและคำนวณอัตราส่วนงานเสร็จล่าสุด
ปิดรอบบัญชี
รับรู้รายได้ตามอัตราส่วนงานเสร็จ กระทบกับยอดที่เบิกไปแล้ว และแสดงส่วนต่างในสถานะการเงิน
เมื่อส่งมอบงาน
ติดตามเงินประกันผลงานให้ได้รับคืนตามสัญญา และตรวจหนังสือรับรองการหักภาษีว่าครบทุกงวด
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- รับรู้รายได้ตามยอดที่เบิกเงินได้ แทนที่จะรับรู้ตามอัตราส่วนงานที่ทำเสร็จจริง
- ลืมบันทึกเงินประกันผลงานเป็นลูกหนี้ ทำให้เงินที่ถูกหักไว้หายจากบัญชี
- หักภาษี ณ ที่จ่ายผิดอัตราเพราะจัดประเภทค่าตอบแทนผิด เช่น นำค่าเช่าเครื่องจักรไปรวมกับค่าจ้างทำของ
- ไม่ขอหนังสือรับรองการหักภาษีจากผู้ว่าจ้าง ทำให้เครดิตภาษีใช้ไม่ได้ตอนยื่นแบบ
คำถามที่ถูกถามซ้ำ
เพราะมาตรฐานการรายงานทางการเงินให้รับรู้รายได้ตามความคืบหน้าของการถ่ายโอนงาน งานก่อสร้างที่ใช้เวลาข้ามปีหากรอรับรู้ตอนจบ งบการเงินของปีก่อนจะไม่สะท้อนผลงานที่ทำไปแล้ว และงบของปีสุดท้ายจะบวมเกินจริง
เงินประกันผลงานคือยอดที่รวมอยู่ในมูลค่าสัญญาซึ่งรับรู้ไปแล้วตามความคืบหน้าของงาน การถูกหักไว้เป็นเพียงการชะลอการจ่าย จึงบันทึกเป็นลูกหนี้หรือสินทรัพย์จากสัญญา และติดตามรับคืนเมื่อครบเงื่อนไขส่งมอบ
ต้องดูลักษณะที่แท้ของสัญญา หากเป็นการเช่าเครื่องจักรล้วนเป็นค่าเช่าทรัพย์สินซึ่งใช้อัตราของค่าเช่า แต่หากผู้ให้บริการจัดคนขับและรับผิดชอบผลงาน ลักษณะอาจเข้าค่าจ้างทำของซึ่งใช้อัตราของค่าจ้างทำของ ส่วนค่าขนส่งใช้อัตราของค่าขนส่ง การเขียนสัญญาให้ชัดเจนตั้งแต่ต้นช่วยป้องกันการหักผิดอัตรา
ได้ ผู้รับเหมาที่ถูกหักสะสมไว้สูงกว่าภาษีที่คำนวณได้ตอนสิ้นปีสามารถขอคืนส่วนเกินเมื่อยื่นแบบประจำปี โดยต้องมีหนังสือรับรองการหักภาษีครบถ้วนรองรับทุกยอด
เมื่อประมาณการต้นทุนรวมสูงกว่ามูลค่าสัญญา ต้องทบทวนงบประมาณและรับรู้ผลขาดทุนที่คาดว่าจะเกิดตามหลักเกณฑ์ ไม่ใช่ปล่อยให้ขาดทุนไปปรากฏทีเดียวตอนปิดงาน
เมื่อผู้รับเหมาช่วงจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ต้องออกใบกำกับภาษีสำหรับยอดแต่ละงวดที่เรียกเก็บ และผู้รับเหมาหลักในฐานะผู้จ่ายมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายจากยอดค่าจ้างทำของตามอัตราที่กำหนด
เขียนโดย
หัวหน้าฝ่ายลูกค้าต่างชาติ
ผู้เชี่ยวชาญ BOI ใบอนุญาตประกอบธุรกิจคนต่างด้าว และใบอนุญาตทำงาน
ประสานงานกับ BOI กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองให้นักลงทุนต่างชาติ ตั้งแต่ขั้นออกแบบโครงสร้างผู้ถือหุ้นจนถึงต่ออายุวีซ่า
ตรวจทานโดย
หัวหน้าฝ่ายบัญชี (CPA)
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขึ้นทะเบียนสภาวิชาชีพบัญชี
ตรวจความถูกต้องของข้อกฎหมายและตัวเลขก่อนเผยแพร่ · เผยแพร่ 2026-08-29 · แก้ไขล่าสุด 2026-08-29
ดูคุณวุฒิผู้ตรวจทานแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ตรวจตัวบทและแนวทางของหน่วยงานได้จากลิงก์ต้นทางด้านล่าง ขอบเขตที่แต่ละแหล่งรองรับระบุไว้ใต้ชื่อเอกสาร ข้อสรุปเฉพาะกิจการต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและกฎที่มีผลกับช่วงเวลานั้นด้วย
1. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากรกรมสรรพากร
ตัวบทหลักของภาษีเงินได้ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ พร้อมกฎกระทรวงและคำสั่งที่ออกตามความในประมวล
2. มาตรฐานวิชาชีพ
มาตรฐานรายงานการเงินฉบับที่ใช้กับกิจการซึ่งไม่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะ (NPAEs) (TFRS for NPAEs)สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์
กรอบการรายงานที่ SME ส่วนใหญ่ใช้จัดทำงบการเงิน รวมถึงการรับรู้รายได้ สินค้าคงเหลือ และที่ดินอาคารอุปกรณ์
3. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
หน้าที่จัดทำบัญชี คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ระยะเวลาเก็บรักษาบัญชีและเอกสาร และกำหนดนำส่งงบการเงิน
คู่มืออื่นในชุดนี้