คู่มือตามสถานการณ์
คู่มือบัญชีร้านอาหาร คาเฟ่ และแฟรนไชส์: บริหาร Service Charge ภาษีมูลค่าเพิ่ม และการคุมต้นทุนอาหาร
เจ้าของร้านอาหาร คาเฟ่ ร้านแฟรนไชส์ และผู้จัดการที่ต้องดูแลบัญชีรายวันและภาษีของร้าน
สรุปคำตอบสั้น
ค่าบริการร้อยละสิบที่ร้านเรียกเก็บจากลูกค้าเป็นรายได้ของร้าน ต้องนำมารวมคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อร้านจดทะเบียนแล้ว ต่างจากเงินทิปที่ลูกค้าให้พนักงานโดยสมัครใจซึ่งไม่ใช่รายได้ของร้าน งานบัญชีประจำวันของร้านอาหารคือการกระทบยอดขายในระบบขายหน้าร้านกับเงินฝากธนาคาร และการบันทึกตัดจำหน่ายวัตถุดิบที่เน่าเสียหรือหมดอายุให้มีหลักฐาน เพื่อไม่ให้ถูกบวกกลับเป็นต้นทุนที่พิสูจน์ไม่ได้
ปุ่ม PDF จะเปิดหน้าพร้อมพิมพ์ ให้เลือก “บันทึกเป็น PDF” ในกล่องพิมพ์ของเบราว์เซอร์ ไฟล์ประกอบด้วยข้อเท็จจริงสำคัญ เช็กลิสต์เอกสาร และไทม์ไลน์
ข้อเท็จจริงสำคัญ
| ค่าบริการ | เป็นรายได้ของร้าน รวมในฐานภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อร้านจดทะเบียน |
|---|---|
| เงินทิป | เงินที่ลูกค้าให้พนักงานโดยสมัครใจ ไม่ใช่รายได้ของร้าน |
| ใบกำกับภาษี | ร้านที่ขายปลีกออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ตามเงื่อนไขที่กำหนด |
| ต้นทุนอาหาร | ต้องมีบัญชีวัตถุดิบและหลักฐานการตัดจำหน่ายของเสียรองรับ |
สรุปใช้งานจริง
ถ้ามีเวลาอ่านแค่ย่อหน้าเดียว ให้เริ่มจากห้าบรรทัดนี้ก่อน แล้วค่อยกลับมาอ่านรายละเอียดทีหลัง
- 1.ทุกวันหลังปิดร้าน — กระทบยอดขายในระบบกับเงินสด ยอดบัตร และยอดโอน พร้อมบันทึกส่วนต่างถ้ามี
- 2.ทุกสัปดาห์ — นับสต็อกวัตถุดิบหลักและเปรียบเทียบกับยอดในระบบ
- 3.สิ้นเดือน — คำนวณอัตราส่วนต้นทุนอาหารต่อยอดขาย และตรวจรายการตัดจำหน่ายทั้งหมดว่ามีหลักฐานครบ
- 4.รายงานยอดขายประจำวันจากระบบขายหน้าร้าน
- 5.รายงานแยกยอดค่าบริการออกจากยอดค่าอาหาร
เช็กลิสต์เอกสาร
รายงานยอดขายประจำวันจากระบบขายหน้าร้าน
เป็นตัวตั้งของรายได้ ต้องกระทบกับเงินสดและยอดโอนเข้าบัญชีได้
รายงานแยกยอดค่าบริการออกจากยอดค่าอาหาร
ทั้งสองส่วนมีการบริหารที่ต่างกัน ทั้งทางภาษีและการจ่ายให้พนักงาน
บัญชีวัตถุดิบคงคลังพร้อมราคาทุน
คำนวณต้นทุนอาหารและตรวจจับการสูญหายที่ผิดปกติ
ใบบันทึกตัดจำหน่ายวัตถุดิบเน่าเสียหรือหมดอายุ
การตัดจำหน่ายที่ไม่มีหลักฐานมักถูกบวกกลับเป็นต้นทุนที่พิสูจน์ไม่ได้
สัญญาแฟรนไชส์และตารางค่าธรรมเนียมที่ต้องจ่าย
ค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์มีเรื่องภาษีหัก ณ ที่จ่ายและเงื่อนไขการหักรายจ่าย
ทะเบียนใบกำกับภาษีอย่างย่อที่ออกในแต่ละวัน
ใช้ยืนยันยอดภาษีขายในแบบรายเดือน
ไทม์ไลน์ที่ต้องทำ
ทุกวันหลังปิดร้าน
กระทบยอดขายในระบบกับเงินสด ยอดบัตร และยอดโอน พร้อมบันทึกส่วนต่างถ้ามี
ทุกสัปดาห์
นับสต็อกวัตถุดิบหลักและเปรียบเทียบกับยอดในระบบ
สิ้นเดือน
คำนวณอัตราส่วนต้นทุนอาหารต่อยอดขาย และตรวจรายการตัดจำหน่ายทั้งหมดว่ามีหลักฐานครบ
ทุกรอบยื่นแบบ
ยื่นแบบภาษีมูลค่าเพิ่มโดยรวมยอดค่าบริการเข้าในฐานภาษี และนำส่งภาษีหัก ณ ที่จ่ายของค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์
ปิดรอบบัญชี
ตรวจยอดสต็อกคงเหลือกับการนับจริง และปรับปรุงส่วนต่างพร้อมหลักฐาน
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- บันทึกเฉพาะยอดเงินที่เข้าบัญชี ไม่ได้บันทึกยอดขายตามระบบขายหน้าร้าน
- นำเงินทิปของพนักงานมารวมเป็นรายได้ของร้าน หรือกลับกันนำค่าบริการไปแจกโดยไม่ผ่านบัญชี
- ตัดสต็อกวัตถุดิบที่เสียโดยไม่มีใบบันทึกหรือผู้อนุมัติ
- ลืมหักภาษี ณ ที่จ่ายจากค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์ที่จ่ายให้บริษัทแม่
คำถามที่ถูกถามซ้ำ
เมื่อร้านจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว ค่าบริการถือเป็นส่วนหนึ่งของมูลค่าที่เรียกเก็บจากลูกค้า จึงต้องนำมารวมคำนวณภาษีพร้อมกับค่าอาหารและเครื่องดื่ม
เงินทิปที่ลูกค้ามอบให้พนักงานโดยสมัครใจเป็นเงินของพนักงาน ไม่ใช่รายได้ของร้าน แต่หากร้านเป็นผู้รับแล้วนำไปแจกจ่าย ควรมีระบบบันทึกรับจ่ายที่ชัดเจนเพื่อแยกจากรายได้ของร้าน
กิจการที่ขายปลีกให้ผู้บริโภคทั่วไปสามารถออกใบกำกับภาษีอย่างย่อได้ตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด แต่เมื่อลูกค้าซึ่งเป็นผู้ประกอบการขอใบกำกับภาษีเต็มรูป ร้านต้องออกให้
ต้องมีใบบันทึกตัดจำหน่ายที่ระบุรายการ ปริมาณ มูลค่า และผู้อนุมัติ เก็บคู่กับบัญชีสินค้าคงคลัง การตัดจำหน่ายจำนวนมากผิดปกติโดยไม่มีหลักฐานมักถูกมองว่าอาจเป็นการขายนอกบัญชี
ไม่มีตัวเลขบังคับ แต่ร้านควรกำหนดเป้าหมายของตนเองจากสูตรอาหารและราคาขาย แล้วเฝ้าความผันผวนเป็นรายเดือน อัตราที่พุ่งขึ้นโดยไม่มีเหตุผลมักบอกถึงการสูญหายหรือการตั้งราคาทุนผิด
หักได้เมื่อเป็นรายจ่ายของกิจการตามสัญญาและมีการหักภาษี ณ ที่จ่ายนำส่งถูกต้อง ค่าธรรมเนียมที่จ่ายให้บริษัทต่างประเทศมีประเด็นเพิ่มเติมเรื่องอัตราหักและอนุสัญญาภาษีซ้อน
เขียนโดย
หัวหน้าฝ่ายบัญชี (CPA)
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขึ้นทะเบียนสภาวิชาชีพบัญชี
ดูแลงบการเงินของ SME และบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติ ตั้งแต่ออกแบบผังบัญชีเดือนแรกจนถึงการรับรองงบปลายปีตาม TFRS for NPAEs
ตรวจทานโดย
หุ้นส่วนผู้จัดการ
ทนายความอาวุโส สภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์
ตรวจความถูกต้องของข้อกฎหมายและตัวเลขก่อนเผยแพร่ · เผยแพร่ 2026-08-29 · แก้ไขล่าสุด 2026-08-29
ดูคุณวุฒิผู้ตรวจทานแหล่งอ้างอิงที่ตรวจสอบได้
ตรวจตัวบทและแนวทางของหน่วยงานได้จากลิงก์ต้นทางด้านล่าง ขอบเขตที่แต่ละแหล่งรองรับระบุไว้ใต้ชื่อเอกสาร ข้อสรุปเฉพาะกิจการต้องพิจารณาข้อเท็จจริงและกฎที่มีผลกับช่วงเวลานั้นด้วย
1. ประมวลกฎหมาย
ประมวลรัษฎากรกรมสรรพากร
ตัวบทหลักของภาษีเงินได้ ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ พร้อมกฎกระทรวงและคำสั่งที่ออกตามความในประมวล
2. พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
หน้าที่จัดทำบัญชี คุณสมบัติผู้ทำบัญชี ระยะเวลาเก็บรักษาบัญชีและเอกสาร และกำหนดนำส่งงบการเงิน
3. แนวปฏิบัติ
คำสั่งกรมสรรพากร ป.86/2542: ใบกำกับภาษีเต็มรูปกรมสรรพากร
หลักปฏิบัติเรื่องเวลาออกใบกำกับภาษีและรายละเอียดเอกสาร อ่านร่วมกับมาตรา 86/4 และประกาศที่เกี่ยวข้องกับกิจการ
คู่มืออื่นในชุดนี้