สำนักงานบัญชีและภาษีในขอนแก่น

ค่าเช่าห้องเป็นเงินได้จากการให้เช่าทรัพย์สินซึ่งอยู่ในเกณฑ์หักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อผู้เช่าเป็นนิติบุคคล ส่วนค่าน้ำค่าไฟและค่าบริการส่วนกลางควรแยกบิลออกจากค่าเช่า เพราะมีวิธีคำนวณต่างกันและอาจเข้าข่ายต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มเมื่อรวมกันเกินเกณฑ์ นอกจากนี้อาคารที่ใช้หาประโยชน์ยังต้องยื่นภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้างในอัตราเชิงพาณิชย์

ควรแยกรายได้ค่าตรวจรักษาออกจากรายได้ค่ายาและเวชภัณฑ์ตั้งแต่จุดขาย เพราะสองส่วนนี้มีภาระภาษีต่างกันและกระทบการคำนวณต้นทุน ค่าตอบแทนแพทย์ที่มาออกตรวจเป็นครั้งคราวต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายและออกหนังสือรับรองทุกครั้ง ส่วนสต๊อกยาควรตัดจ่ายตามวันหมดอายุ เพื่อให้ยอดคงเหลือตรงกับที่ตรวจนับจริงเมื่อสิ้นปี

รับรู้เป็นรายได้ตามเงื่อนไขของสัญญาทุน ไม่ใช่ตามวันที่เงินเข้าบัญชี หากทุนกำหนดให้ใช้จ่ายตามหมวดที่ระบุ ต้องเปิดบัญชีย่อยแยกตามหมวดเพื่อรายงานการใช้จ่ายคืนผู้ให้ทุน เอกสารที่มักถูกทักท้วงคือค่าใช้จ่ายที่ไม่มีใบเสร็จเต็มรูปแบบ ซึ่งควรใช้ใบรับรองแทนใบเสร็จพร้อมหลักฐานการจ่ายกำกับไว้ตั้งแต่ต้น

ควรตีมูลค่าสต็อกข้าวเปลือกและข้าวสารแยกกันตามขั้นตอนแปรรูป และปรับมูลค่าตามความชื้นที่วัดจริงในแต่ละล็อตรับซื้อ เพราะราคาต่อหน่วยเปลี่ยนตามความชื้นและคุณภาพ หากปิดงบช่วงปลายฤดูเก็บเกี่ยวโดยไม่ตรวจนับสต็อกจริง จะทำให้ต้นทุนขายคลาดเคลื่อนมาก แนะนำให้ตรวจนับสต็อกทุกครั้งที่ปิดงวดบัญชีรายเดือนในช่วงฤดูรับซื้อ

หากรายรับจากการสอนเกินหนึ่งล้านแปดแสนบาทต่อปี ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไม่ว่าจะสอนในนามบุคคลหรือโรงเรียนกวดวิชาที่จดทะเบียน กรณีเปิดหลายสาขารอบมหาวิทยาลัยขอนแก่นต้องรวมรายรับทุกสาขาเข้าด้วยกันเพื่อตรวจสอบเกณฑ์ ไม่สามารถแยกยื่นเป็นรายสาขาเพื่อหลีกเลี่ยงเกณฑ์ได้ ควรเก็บใบเสร็จรับเงินค่าเรียนทุกใบเรียงตามรอบเดือนไว้กระทบยอด

การซื้อผลผลิตทางการเกษตรโดยตรงจากเกษตรกรมักไม่เข้าเกณฑ์หักภาษี ณ ที่จ่าย เนื่องจากเป็นการซื้อขายสินค้าไม่ใช่การจ้างบริการ แต่ต้องมีเอกสารแทนใบกำกับภาษี เช่น ใบรับซื้อที่ระบุชื่อ เลขบัตรประชาชนของเกษตรกร และปริมาณที่ชั่งจริง เพื่อใช้เป็นหลักฐานรายจ่ายทางภาษีเงินได้นิติบุคคล หากผ่านนายหน้ารวบรวมผลผลิตที่มีลักษณะเป็นค่าบริการ ส่วนค่าบริการนั้นจึงเข้าเกณฑ์หักภาษี ณ ที่จ่ายตามปกติ

ภาษีมูลค่าเพิ่มที่ชำระ ณ ด่านศุลกากรสำหรับเครื่องมือแพทย์ถือเป็นภาษีซื้อได้ตามปกติหากคลินิกจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม แต่หากคลินิกให้บริการรักษาพยาบาลซึ่งได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มเป็นหลัก ภาษีซื้อส่วนนี้จะขอคืนไม่ได้และต้องบันทึกรวมเป็นต้นทุนของเครื่องมือแทน ผู้ประกอบการจึงควรแยกให้ชัดว่ารายได้ส่วนใดเข้าข่ายยกเว้นภาษีก่อนตัดสินใจขอคืนภาษีซื้อ

นักศึกษาที่รับจ้างเป็นรายชั่วโมงหรือรายวันถือเป็นลูกจ้างตามกฎหมายทันทีที่เริ่มงาน แม้จะทำงานเพียงไม่กี่ชั่วโมงต่อสัปดาห์ นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนภายในสามสิบวันและนำส่งเงินสมทบตามค่าจ้างจริงของเดือนนั้น ร้านค้ารอบมหาวิทยาลัยขอนแก่นที่จ้างนักศึกษาเป็นกะควรทำบันทึกชั่วโมงทำงานให้ชัดเจน เพื่อคำนวณค่าจ้างและเงินสมทบให้ตรงในแต่ละรอบเงินเดือน

หากแพทย์เวรทำสัญญาเป็นผู้รับจ้างอิสระไม่ใช่ลูกจ้างประจำ ค่าตอบแทนถือเป็นเงินได้จากวิชาชีพอิสระที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราตามประเภทเงินได้ และไม่ต้องนำเข้าประกันสังคมมาตรา 33 แต่หากทำงานประจำตามตารางกะที่คลินิกกำหนด อาจถูกตีความเป็นลูกจ้างซึ่งต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมตามปกติ คลินิกจึงควรตรวจสอบลักษณะการทำงานจริงก่อนกำหนดสถานะ

แรงงานที่จ้างเฉพาะช่วงฤดูเก็บเกี่ยวยังเข้าข่ายลูกจ้างตามกฎหมายประกันสังคมหากมีการจ่ายค่าจ้างเป็นประจำ นายจ้างต้องแจ้งขึ้นทะเบียนภายในสามสิบวันนับแต่วันเริ่มงานและแจ้งออกทันทีเมื่อสิ้นสุดฤดูกาล เพื่อไม่ให้ยอดเงินสมทบค้างในระบบ โรงสีที่จ้างซ้ำทุกปีควรเก็บประวัติการจ้างของแต่ละคนไว้ เพราะช่วยลดความผิดพลาดตอนแจ้งเข้าใหม่ในฤดูถัดไป

การปิดรอบบัญชีให้ตรงกับช่วงหลังฤดูเก็บเกี่ยวช่วยให้ตรวจนับสต็อกได้แม่นยำกว่า เพราะปริมาณและความชื้นของข้าวเปลี่ยนแปลงน้อยกว่าช่วงกำลังรับซื้อ หากเลือกปิดงบกลางฤดูรับซื้อ ผู้สอบบัญชีต้องใช้เวลาตรวจสอบมูลค่าสต็อกระหว่างทางมากขึ้นและอาจต้องขอเอกสารเพิ่มเติมจากคู่ค้า ธุรกิจที่กำลังจดทะเบียนใหม่จึงควรพิจารณาจุดนี้ตั้งแต่ต้น

บริษัทที่ประกอบกิจการคลินิกต้องจัดให้มีผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบและแสดงความเห็นต่องบการเงินประจำปีก่อนนำส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมสรรพากรตามกำหนด ผู้สอบบัญชีมักขอดูสัญญาว่าจ้างแพทย์ ทะเบียนสินทรัพย์ถาวรของอุปกรณ์การแพทย์ และรายงานตรวจนับสต็อกยา เพื่อยืนยันความถูกต้องของงบก่อนลงลายมือชื่อ

หน่วยงานภาครัฐมักขอดูงบการเงินย้อนหลังและสัดส่วนหนี้สินต่อทุนประกอบการพิจารณาต่อสัญญา ผู้ประกอบการจึงควรปิดงบให้ตรงเวลาทุกปีและหลีกเลี่ยงการค้างชำระภาษีที่จะปรากฏในหนังสือรับรองความไม่มีหนี้ภาษีค้าง หากรายได้จากมหาวิทยาลัยเป็นสัดส่วนสูงของรายได้รวม ควรระบุความเสี่ยงจากการพึ่งพาลูกค้ารายเดียวไว้ในหมายเหตุประกอบงบเพื่อความโปร่งใส