สำนักงานบัญชีและภาษีในสุรินทร์

เงินปันผลที่สหกรณ์จ่ายให้สมาชิกถือเป็นเงินได้ที่ต้องนำไปรวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา แต่บางประเภทของเงินปันผลจากสหกรณ์การเกษตรอาจได้รับยกเว้นตามหลักเกณฑ์เฉพาะ ซึ่งต้องพิจารณาเป็นรายกรณีตามลักษณะการดำเนินงานของสหกรณ์นั้น สมาชิกจำนวนมากเข้าใจว่าเงินปันผลจากสหกรณ์ไม่ต้องยื่นแบบเลย ทำให้เมื่อมีการตรวจสอบย้อนหลังจึงพบว่ายื่นแบบไม่ครบถ้วน เราจะช่วยไล่ดูหนังสือรับรองการจ่ายเงินปันผลของสหกรณ์แต่ละปีเพื่อคำนวณให้ถูกต้องตามสิทธิที่แท้จริง

การขายสินค้าในงานแสดงสินค้าต่างประเทศอาจนับเป็นการขายในประเทศ หากผู้ซื้อรับมอบสินค้าที่งานเลย หรืออาจเป็นการส่งออกจริงหากมีการจัดส่งภายหลังพร้อมผ่านพิธีการศุลกากร ซึ่งทั้งสองแบบส่งผลต่ออัตราภาษีมูลค่าเพิ่มที่แตกต่างกันมาก กลุ่มที่รับเงินสดหน้างานแล้วค่อยจัดส่งสินค้าทีหลัง มักบันทึกยอดทั้งหมดเป็นรายได้ในประเทศ ทำให้เสียสิทธิภาษีมูลค่าเพิ่มอัตราศูนย์เปอร์เซ็นต์ที่ควรได้รับจากการส่งออกจริง จึงต้องตรวจสอบเอกสารการชำระเงินคู่กับหลักฐานการจัดส่งก่อนตัดสินใจลงบัญชี

การนำสินค้าออกไปนอกราชอาณาจักรทางจุดผ่านแดนถาวรช่องจอม ยังจำเป็นต้องผ่านพิธีการทางศุลกากรเหมือนกับการส่งออกทั่วไป จึงจะมีสิทธิใช้อัตราภาษีมูลค่าเพิ่มร้อยละศูนย์ได้ พ่อค้ารายย่อยที่บรรทุกสินค้าขึ้นรถกระบะไปส่งมอบด้วยตนเองมักข้ามขั้นตอนพิธีการที่ถูกต้องไป จึงต้องลงบันทึกเป็นรายได้ภายในประเทศและเสียภาษีมูลค่าเพิ่มเต็มอัตรา ทั้งที่โดยข้อเท็จจริงสินค้าได้ถูกส่งออกพ้นราชอาณาจักรไปแล้ว

เมื่อตัวแทนนำเที่ยวหักค่านายหน้าไว้ก่อนโอนเงินให้หมู่บ้านช้าง ตัวแทนมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราค่าบริการและออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ผู้รับ หมู่บ้านช้างจึงต้องบันทึกรายได้เต็มจำนวนก่อนหักค่านายหน้าและค่าใช้จ่ายอื่น ไม่ใช่บันทึกเฉพาะยอดสุทธิที่ได้รับจริง ผู้ประกอบการหลายแห่งบันทึกเฉพาะยอดที่โอนเข้าบัญชีทำให้รายได้ต่ำกว่าความเป็นจริงเมื่อเทียบกับรายงานของตัวแทน

รายจ่ายค่าโม่สีแปรสภาพข้าวนับเป็นเงินได้ประเภทรับจ้างทำของ ฝ่ายที่จ่ายเงินมีภาระต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราตามกฎหมาย ไม่ว่าคู่ค้าจะเป็นโรงสีเอกชนหรือสหกรณ์ก็ตาม พร้อมทั้งต้องมอบหนังสือรับรองหักภาษีให้ทุกครั้งที่โอนเงิน กิจการบางรายเข้าใจคลาดเคลื่อนคิดว่าโอนเงินให้สหกรณ์ได้รับยกเว้นเพราะถือเป็นหน่วยส่งเสริมของรัฐ ซึ่งขัดกับแนวทางปฏิบัติมาตรฐาน

ภาษีมูลค่าเพิ่มขาเข้าที่ชำระเมื่อครั้งสั่งซื้อเครื่องทอผ้าไหมจากต่างประเทศ นำไปใช้เป็นภาษีซื้อของเดือนที่ชำระได้เลย ตราบเท่าที่ใบเสร็จรับเงินของศุลกากรระบุหมายเลขผู้เสียภาษีนิติบุคคลไว้ครบถ้วนถูกต้อง แต่หากกลุ่มทอผ้าไหมยังไม่ได้ยื่นจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ก่อน ก็ไม่มีสิทธิเรียกคืนยอดภาษีดังกล่าว จึงสมควรเร่งดำเนินการจดทะเบียนให้แล้วเสร็จก่อนตัดสินใจซื้อเครื่องจักรราคาสูง เพื่อไม่ให้พลาดสิทธิประโยชน์โดยไม่จำเป็น

ถึงแม้กิจการจะมีพนักงานประจำเพียงพอตามที่กฎหมายบังคับไว้แล้ว การเสริมทีมตัดเกี่ยวในฤดูกาลก็ยังคงอยู่ในข่ายต้องขึ้นทะเบียนพร้อมนำส่งเงินสมทบตามยอดค่าแรงที่จ่ายจริง ต่อให้ระยะเวลาจ้างสั้นเพียงไม่กี่วันต่อรอบปีก็ตาม สหกรณ์และกลุ่มเกษตรกรขนาดย่อมจำนวนหนึ่งเข้าใจสับสนว่างานตามฤดูได้รับการยกเว้นไม่ต้องขึ้นทะเบียน จนเมื่อเจ้าหน้าที่มาตรวจสอบภายหลังจึงต้องชำระเงินสมทบคืนย้อนหลังพร้อมเบี้ยปรับตลอดฤดูกาลเก็บเกี่ยวทั้งหมด

ผู้ควบคุมช้างที่รับค่าตอบแทนเป็นรายเดือนมีสถานะเป็นลูกจ้างตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานเต็มรูปแบบ จำเป็นต้องถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายตามฐานเงินเดือนพร้อมขึ้นทะเบียนประกันสังคมนับจากวันเริ่มปฏิบัติงานวันแรก หมู่บ้านช้างจำนวนไม่น้อยยังจ่ายค่าตอบแทนเป็นเงินสดตามความเคยชินโดยไม่มีระบบเงินเดือนที่บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร ทำให้ขาดเอกสารรองรับค่าใช้จ่ายส่วนนี้เมื่อกรมสรรพากรเข้าตรวจต้นทุนกิจการ

ค่าตอบแทนที่จ่ายให้ช่างภาพอิสระจัดอยู่ในกลุ่มเงินได้จากการรับจ้างทำของ ฝ่ายผู้จ่ายมีพันธะต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่ระบุไว้ในกฎหมาย และต้องมอบหนังสือรับรองการหักภาษีแก่ผู้รับไว้สำหรับยื่นแบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาของตนเอง กลุ่มทอผ้าไหมขนาดเล็กจำนวนมากมักโอนเงินผ่านบัญชีส่วนบุคคลโดยไม่หักภาษีแต่อย่างใด ส่งผลให้รายจ่ายก้อนดังกล่าวไม่อาจนับเป็นต้นทุนที่สมบูรณ์ทางภาษีเมื่อมีการตรวจสอบในภายหลัง

ช่องทางรับเงินที่หลากหลายต้องกระทบยอดแยกกันทุกเดือนก่อนรวมเป็นรายได้รวมในงบ เพราะเงินโอนจากต่างประเทศมักมีค่าธรรมเนียมธนาคารหักออกก่อนถึงบัญชี ทำให้ยอดที่เห็นในสมุดบัญชีธนาคารต่ำกว่ายอดขายจริง กิจการที่ไม่กระทบยอดแยกช่องทางมักปิดงบผิดเพราะนำยอดสุทธิหลังหักค่าธรรมเนียมมาบันทึกเป็นรายได้ทั้งหมด เราจะตั้งสมุดรายรับแยกตามช่องทางตั้งแต่ต้นปีเพื่อให้ปิดงบได้ตรงกับความเป็นจริง

เนื่องจากข้าวเปลือกและข้าวสารมีราคาต่อกิโลกรัมต่างกันมาก การนับสต๊อกปลายปีจึงต้องตีมูลค่าแยกตามแต่ละขั้นตอนแปรรูป โดยคำนึงถึงอัตราการแปรสภาพจากข้าวเปลือกไปเป็นข้าวสารซึ่งมีเปอร์เซ็นต์การสูญเสียตามธรรมชาติด้วย สหกรณ์ที่รวมทุกอย่างเป็นยอดเดียวโดยไม่คิดอัตราแปรสภาพ มักถูกผู้สอบบัญชีตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับความสมเหตุสมผลของมูลค่าสินค้าคงเหลือ

ก่อนดำเนินการแปรสภาพองค์กร จำเป็นต้องสะสางบัญชีของหน่วยงานเดิมให้ครบถ้วนสมบูรณ์เสียก่อน โดยจัดทำงบดุลระบุรายการสินทรัพย์และหนี้สินที่จะย้ายเข้าบริษัทที่จดทะเบียนใหม่ พร้อมแนบเอกสารยืนยันที่มาของทรัพย์สินแต่ละชิ้น อาทิ กี่ทอผ้าและเส้นไหมดิบคงคลัง เนื่องจากรายการที่โอนย้ายมาโดยปราศจากหลักฐานรองรับจะไม่สามารถบันทึกเป็นทุนหรือคิดค่าเสื่อมในบริษัทใหม่ได้เลย กลุ่มที่ละเลยขั้นตอนนี้มักเผชิญอุปสรรคตอนปิดงบการเงินปีแรก เพราะไม่อาจชี้แจงที่มาของสินทรัพย์เริ่มต้นได้

พอจดทะเบียนนิติบุคคลเสร็จสิ้นเรียบร้อย งานต่อมาคือการขอหมายเลขประจำตัวผู้เสียภาษีจากกรมสรรพากร แล้วชั่งน้ำหนักว่าจะขอเข้าระบบภาษีมูลค่าเพิ่มทันทีหรือรอจนรายได้แตะเกณฑ์ตามกฎหมายก่อน กิจการที่ประเมินแล้วว่ายอดขายปีแรกน่าจะทะลุเกณฑ์ควรรีบดำเนินการจดทะเบียนแต่เนิ่น ๆ เพื่อรักษาสิทธิ์ในการขอคืนภาษีซื้อจากเงินลงทุนช่วงเริ่มต้นกิจการ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรหรือการต่อเติมอาคารโรงงาน ทั้งนี้ควรจัดวางโครงสร้างผังบัญชีและคัดเลือกโปรแกรมบัญชีให้เรียบร้อยก่อนถึงวันเริ่มดำเนินกิจการจริง

เมื่อกลุ่มเปลี่ยนวิธีรับเงินจากที่เคยรับในนามสมาชิกแต่ละคน มาเป็นการรับเงินในนามสหกรณ์ที่จดทะเบียนแล้ว จำเป็นต้องแจ้งกรมสรรพากรเพื่อขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของสหกรณ์ให้สอดคล้องกับสถานะใหม่ หากยังคงใช้เลขประจำตัวเดิมของสมาชิกคนใดคนหนึ่งต่อไปหลังจดทะเบียนแล้ว จะทำให้รายได้ทั้งกลุ่มถูกนำไปรวมเป็นรายได้ส่วนตัวของคนนั้นโดยไม่ได้ตั้งใจ

ผู้ประกอบการจะออกใบกำกับภาษีไม่ได้เลยหากยังไม่มีทั้งทะเบียนพาณิชย์และการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่แจ้งที่ตั้งตรงกับสถานประกอบการจริง เมื่อที่อยู่ในเอกสารจดทะเบียนไม่ตรงกับที่อยู่ในคำขอใบอนุญาตประกอบกิจการที่พัก เจ้าหน้าที่มักให้แก้ไขให้ตรงกันเสียก่อนถึงจะอนุมัติทั้งสองเรื่อง ดังนั้นควรยื่นเอกสารทั้งสองชุดพร้อมกันตั้งแต่ต้นเพื่อให้ที่อยู่สอดคล้องกันโดยไม่ต้องมาแก้ไขในภายหลัง