สำนักงานบัญชีและภาษีในศรีสะเกษ

การขายให้ล้งมักเป็นยอดก้อนใหญ่ครั้งเดียวพร้อมหักค่าคัดเกรดและค่าขนส่ง ขณะที่การขายปลีกออนไลน์เป็นยอดย่อยจำนวนมากที่ต้องออกใบกำกับภาษีแยกตามคำสั่งซื้อ หากใช้ผังบัญชีเดียวกันโดยไม่แยกประเภทลูกค้า จะดูยอดขายจริงต่อช่องทางไม่ออกและวางแผนภาษีมูลค่าเพิ่มได้ยาก เราจะช่วยตั้งรหัสลูกค้าตามช่องทางการขายตั้งแต่ต้นฤดูกาลเพื่อให้สรุปยอดตอนปิดงวดทำได้รวดเร็ว

ต้องพิจารณาว่าเงินที่ล้งจ่ายมาเข้าบัญชีใคร หากเข้าบัญชีของกลุ่มหรือประธานกลุ่มในนามคณะบุคคล ต้องยื่นภาษีในนามคณะบุคคลนั้นและแบ่งเงินให้สมาชิกภายหลังโดยไม่ต้องให้สมาชิกยื่นซ้ำอีกครั้ง แต่หากล้งจ่ายตรงเข้าบัญชีเกษตรกรแต่ละรายตามสัดส่วนผลผลิต แต่ละคนต้องยื่นภาษีของตนเองตามยอดที่ได้รับจริง กลุ่มจำนวนมากไม่ได้กำหนดรูปแบบรับเงินให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น ทำให้ยื่นแบบผิดคนหรือยื่นซ้ำซ้อนกันเมื่อถูกตรวจสอบ

สินค้าที่ส่งออกนอกราชอาณาจักรผ่านด่านถาวรช่องสะงำยังคงต้องผ่านขั้นตอนพิธีการทางศุลกากรจึงจะใช้สิทธิภาษีมูลค่าเพิ่มอัตราศูนย์เปอร์เซ็นต์ได้ ผู้ประกอบการที่ขับรถบรรทุกขนผลไม้ไปส่งมอบเองโดยไม่ผ่านขั้นตอนดังกล่าว มักบันทึกยอดขายเป็นรายได้ในประเทศทั้งหมด จนทำให้พลาดสิทธิภาษีมูลค่าเพิ่มอัตราศูนย์เปอร์เซ็นต์ที่ควรได้รับ ทั้งที่ในความเป็นจริงสินค้าถูกส่งออกไปนอกประเทศแล้ว

ค่าบริการคัดเกรดพร้อมบรรจุหีบห่อจัดอยู่ในกลุ่มค่าจ้างทำของ ฝ่ายที่จ่ายเงินต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่ประมวลรัษฎากรวางไว้ไว้และมอบหนังสือรับรองการหักภาษีให้ทุกครั้งที่มีการจ่าย สวนผลไม้จำนวนมากว่าจ้างทีมคัดเกรดชั่วคราวตามฤดูและจ่ายเป็นเงินสดโดยไม่มีเอกสารใดเก็บไว้เลย ผลที่ตามมาคือรายจ่ายก้อนนี้มักถูกตั้งข้อสงสัยเรื่องความสมเหตุสมผลเมื่อกรมสรรพากรเข้ามาตรวจสอบต้นทุนขาย

ค่าเช่าห้องเย็นเข้าข่ายเงินได้ประเภทค่าเช่าทรัพย์สิน ผู้จ่ายมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตราของค่าเช่าและออกหนังสือรับรองการหักภาษีให้ผู้ให้เช่า ผู้ประกอบการรายย่อยหลายรายจ่ายค่าเช่าห้องเย็นเป็นรายฤดูกาลแบบเหมาจ่ายโดยไม่หักภาษี ทำให้เมื่อถูกตรวจสอบต้องนำส่งภาษีที่ขาดพร้อมเงินเพิ่มย้อนหลัง

ภาษีมูลค่าเพิ่มที่จ่ายไปตอนนำเข้าเครื่องคัดขนาดผลไม้ สามารถนำมาใช้เป็นภาษีซื้อของงวดที่ชำระได้ ตราบใดที่ใบเสร็จรับเงินจากกรมศุลกากรระบุเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของนิติบุคคลไว้ถูกต้อง แต่หากสวนผลไม้หรือกลุ่มเกษตรกรยังอยู่นอกระบบภาษีมูลค่าเพิ่ม ย่อมไม่อาจขอคืนภาษีซื้อก้อนนี้ได้ จึงควรจัดการจดทะเบียนให้เรียบร้อยก่อนตัดสินใจสั่งซื้อเครื่องจักรราคาสูง

ต่อให้สวนมีจำนวนลูกจ้างประจำครบตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดแล้วก็ตาม การรับคนเก็บผลไม้เข้ามาเสริมตามฤดูกาลก็ยังจำเป็นต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมและส่งเงินสมทบตามค่าแรงที่จ่ายจริงด้วยเช่นกัน ต่อให้ระยะว่าจ้างกินเวลาเพียงสองสามสัปดาห์ในรอบปี เจ้าของสวนรายย่อยหลายคนตีความคลาดไปว่าแรงงานตามฤดูกาลได้รับการยกเว้นไม่ต้องขึ้นทะเบียน ครั้นถูกเจ้าหน้าที่ตรวจพบภายหลังจึงต้องนำเงินสมทบที่ค้างส่งพร้อมเงินเพิ่มมาชำระตลอดฤดูเก็บเกี่ยวทั้งหมด

โรงสีที่มีพนักงานหลายแผนก เช่น ฝ่ายรับซื้อ ฝ่ายผลิต และฝ่ายขาย ควรแยกฐานเงินเดือนตามแผนกเพื่อให้คำนวณต้นทุนการผลิตได้ถูกต้อง และหักภาษี ณ ที่จ่ายพร้อมนำส่งเงินสมทบประกันสังคมตามกำหนดทุกเดือน โรงสีหลายแห่งยังคำนวณเงินเดือนรวมทุกแผนกเป็นก้อนเดียว ทำให้ต้นทุนต่อหน่วยของข้าวสารคลาดเคลื่อนเมื่อปิดงบ

ในกรณีที่ว่าจ้างในสถานะลูกจ้างตามกฎหมายแรงงาน แม้จะทำงานไม่เต็มเวลา นายจ้างก็ยังต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมพร้อมหักภาษี ณ ที่จ่ายตามฐานเงินเดือนตามปกติ แต่ถ้าเป็นการว่าจ้างแบบครั้งคราวในลักษณะฟรีแลนซ์ ให้หักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราค่าบริการแทน โดยไม่ต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคม ผู้ประกอบการจำนวนไม่น้อยไม่ได้แยกสองสถานะนี้ให้ชัดเจนตั้งแต่แรก จึงทำให้จัดการภาษีผิดรูปแบบตั้งแต่ต้น

รายได้ที่กระจุกตัวในฤดูเก็บเกี่ยวทำให้งบกำไรขาดทุนรายเดือนดูผันผวนมาก แต่ผู้สอบบัญชีจะพิจารณาความสมเหตุสมผลจากรอบปีทั้งหมดไม่ใช่รายเดือน สิ่งสำคัญคือต้องมีเอกสารรับรองปริมาณผลผลิตและราคาขายเฉลี่ยต่อฤดูกาลเก็บไว้เทียบเคียง เพราะหากราคาขายผันผวนมากจากปีก่อนโดยไม่มีคำอธิบาย มักถูกตั้งข้อสังเกตว่ารายได้บันทึกไม่ครบหรือมีการหลบเลี่ยงภาษี

การตรวจนับสต๊อกต้องตีราคาแยกตามขั้นตอนของกระบวนการแปรรูปแต่ละช่วง โดยนำอัตราการแปรสภาพจากข้าวเปลือกเป็นข้าวสารเข้ามาคิดคำนวณด้วยเสมอ เพราะแต่ละสายพันธุ์ข้าวมีอัตราสูญเสียตามธรรมชาติต่างกัน หากโรงสีนำทุกขั้นตอนมารวมเป็นยอดเดียวโดยไม่คำนึงถึงอัตราแปรสภาพ ผู้สอบบัญชีมักตั้งข้อสังเกตถึงความสมเหตุสมผลของมูลค่าสินค้าคงเหลือ โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับปริมาณข้าวเปลือกที่ซื้อเข้ามาสะสมตลอดปี

ก่อนเปลี่ยนรูปแบบ ต้องปิดบัญชีของหน่วยงานเดิมให้เรียบร้อยครบถ้วนเสียก่อน พร้อมจัดทำงบแสดงฐานะการเงินแสดงสินทรัพย์และหนี้สินที่จะโอนย้ายเข้าสู่รูปแบบใหม่ โดยแนบหลักฐานแสดงที่มาของทรัพย์สินแต่ละรายการ เช่น เครื่องจักรคัดแยกผลผลิตและสต๊อกสินค้าคงเหลือ เพราะหากไม่มีเอกสารรองรับ จะนำมาตั้งเป็นทุนหรือหักค่าเสื่อมราคาในรูปแบบใหม่ไม่ได้เลย กลุ่มที่มองข้ามขั้นตอนนี้มักเจอปัญหาตอนปิดงบปีแรก เพราะอธิบายที่มาของสินทรัพย์เริ่มต้นไม่ได้

หลังจดทะเบียนเป็นนิติบุคคลแล้ว ลำดับถัดไปคือขอเลขผู้เสียภาษีอากรและตัดสินใจว่าจะสมัครเข้าระบบภาษีมูลค่าเพิ่มทันทีหรือรอจนรายได้ถึงเกณฑ์ก่อน ถ้าประเมินว่ารายได้ในปีเริ่มต้นน่าจะเกินเกณฑ์ ควรรีบจดทะเบียนไว้ก่อนเพื่อไม่ให้พลาดสิทธิขอคืนภาษีซื้อจากรายจ่ายลงทุนตอนตั้งกิจการ อย่างเครื่องคัดแยกผลผลิตหรือการก่อสร้างห้องเย็น พร้อมกันนั้นเราแนะนำให้จัดทำผังบัญชีและเลือกโปรแกรมบัญชีให้พร้อมก่อนถึงวันเปิดขายจริง

หากเดิมสวนขายผลผลิตให้ล้งในนามเกษตรกรรายบุคคล แล้วเปลี่ยนมาสร้างตราสินค้าของตัวเองพร้อมจดทะเบียนพาณิชย์เพื่อขายตรงถึงผู้บริโภค ต้องแจ้งปรับปรุงข้อมูลการประกอบกิจการกับกรมสรรพากรและพิจารณาการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มใหม่ตามรายได้ที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้น สวนหลายแห่งเปลี่ยนโมเดลธุรกิจแล้วแต่ยังใช้เลขประจำตัวผู้เสียภาษีแบบเดิมโดยไม่แจ้งเปลี่ยนแปลง ทำให้ข้อมูลที่ยื่นแบบไม่สอดคล้องกับกิจกรรมจริง

หากผู้ขายเป็นผู้ประกอบการที่จดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มอยู่แล้ว การขายในงานเทศกาลก็ยังต้องออกใบกำกับภาษีตามปกติไม่ว่าจะขายที่ร้านหรือขายนอกสถานที่ ผู้ประกอบการหลายรายเข้าใจว่าการขายในงานชั่วคราวไม่ต้องออกใบกำกับภาษี ทำให้ยอดขายช่วงเทศกาลหายไปจากบัญชีและอธิบายไม่ได้เมื่อเทียบกับสต๊อกสินค้าที่หายไปจริง