พิธีการศุลกากร นำเข้า-ส่งออก

ต้องลงทะเบียนเป็นผู้ผ่านพิธีการศุลกากรทางอิเล็กทรอนิกส์กับกรมศุลกากรก่อน โดยใช้เอกสารนิติบุคคล บัตรประจำตัวผู้มีอำนาจ และหนังสือมอบอำนาจกรณีให้ตัวแทนออกของดำเนินการแทน ชื่อและเลขทะเบียนที่ยื่นต้องตรงกับที่ปรากฏบนใบขนสินค้าทุกตัวอักษร ไม่เช่นนั้นระบบจะปฏิเสธการยื่นตั้งแต่ต้น

ชุดหลักคือใบตราส่ง อินวอยซ์ทางการค้า บัญชีบรรจุหีบห่อ และใบขนสินค้าขาเข้า ถ้าขอสิทธิลดอัตราภาษีตามความตกลงการค้าจะต้องมีใบรับรองแหล่งกำเนิดสินค้าที่ออกถูกฟอร์ม ส่วนสินค้าควบคุมต้องแนบใบอนุญาตของหน่วยงานเจ้าของเรื่องมาพร้อมกัน ไม่ใช่ตามส่งภายหลัง

เจ้าหน้าที่ประเมินอากรใหม่ตามพิกัดที่ถูกต้องพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม และถ้าเห็นว่าตั้งใจสำแดงเท็จจะเข้าสายความรับผิดที่หนักกว่าเรื่องอากรขาด ทางป้องกันที่ใช้ได้จริงคือยื่นขอคำวินิจฉัยพิกัดล่วงหน้าสำหรับสินค้าที่ก้ำกึ่ง แล้วเก็บหนังสือวินิจฉัยไว้อ้างอิงทุกชิปเมนต์

ไม่เสมอ ราคาซื้อขายจริงเป็นฐานอันดับแรก แต่ต้องบวกค่าใช้จ่ายที่กฎหมายกำหนดให้รวม เช่น ค่าขนส่งถึงท่าและค่าประกันภัย และถ้าคู่ค้าเป็นบริษัทในเครือเจ้าหน้าที่มีอำนาจตรวจว่าราคานั้นเป็นราคาตลาดหรือไม่ การเตรียมเอกสารกำหนดราคาโอนไว้ล่วงหน้าช่วยลดข้อโต้แย้งได้มาก

กลุ่มที่เจอบ่อยคืออาหารและเครื่องสำอางซึ่งอยู่ในความดูแลของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เครื่องมือแพทย์ อุปกรณ์สื่อสารและวิทยุ เครื่องจักรมือสอง สินค้าเกษตรและพืชที่ต้องมีใบรับรองสุขอนามัยพืช และสินค้าที่มีเครื่องหมายการค้าซึ่งอาจถูกอายัดหากไม่มีหนังสือยินยอมจากเจ้าของสิทธิ

สำหรับสินค้าส่งออกจากไทย กรมการค้าต่างประเทศออกให้ตามฟอร์มที่ผูกกับความตกลงของประเทศปลายทาง ผู้ส่งออกจึงต้องรู้ก่อนว่าผู้ซื้อจะใช้สิทธิภายใต้ความตกลงใด เพราะขอผิดฟอร์มแล้วปลายทางใช้ลดภาษีไม่ได้ และการแก้ย้อนหลังใช้เวลามากกว่าการขอใหม่ตั้งแต่ต้น

ใบขนสินค้ายื่นเป็นภาษาไทยหรืออังกฤษได้ แต่เอกสารประกอบที่เป็นภาษาอื่น เช่น สัญญาซื้อขาย ใบรับรองโรงงาน หรือหนังสือรับรองนิติบุคคลของคู่ค้า มักถูกขอคำแปลเมื่อเจ้าหน้าที่เปิดตรวจหรือเมื่อใช้เป็นพยานหลักฐานในการอุทธรณ์ การเตรียมคำแปลที่มีผู้แปลรับรองไว้ล่วงหน้าจึงย่นเวลาได้จริง

มีหลายช่องและเงื่อนไขต่างกันมาก เช่น สิทธิยกเว้นอากรเครื่องจักรตามบัตรส่งเสริมการลงทุน คลังสินค้าทัณฑ์บนและเขตปลอดอากรที่พักภาระไว้จนนำออกจำหน่าย และการคืนอากรวัตถุดิบที่ผลิตเพื่อส่งออก แต่ละช่องต้องขออนุมัติก่อนนำเข้า ไม่ใช่มาขอย้อนหลังหลังของถึงท่า

ขอทราบเหตุแห่งการกักเป็นหนังสือให้ชัดว่าเป็นปัญหาเอกสาร พิกัด ราคา หรือใบอนุญาต เพราะทางแก้ต่างกันสิ้นเชิง ระหว่างนั้นค่าฝากเก็บและค่าตู้เดินอยู่ทุกวัน จึงควรพิจารณาวางประกันเพื่อรับของออกไปก่อนแล้วสู้ประเด็นภาษีต่อในสายอุทธรณ์ ซึ่งมักถูกกว่าปล่อยให้ของค้างท่า

การตรวจสอบหลังการตรวจปล่อยเกิดขึ้นได้หลายปีหลังนำเข้าเสร็จ ผู้นำเข้าจึงต้องเก็บใบขน อินวอยซ์ หลักฐานการชำระเงิน เอกสารขนส่ง และใบอนุญาตทั้งชุดไว้ตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด จุดที่แพ้บ่อยคือหาหลักฐานการชำระเงินจริงมายืนยันราคาสำแดงไม่ได้ ทั้งที่ตัวเลขถูกต้อง

ผู้นำเข้ายังเป็นผู้รับผิดชอบข้อมูลที่สำแดงต่อรัฐ ตัวแทนออกของรับผิดตามสัญญาและตามระเบียบวิชาชีพของตน แต่ไม่ได้ปลดภาระของผู้นำเข้าไป ทางปฏิบัติที่ดีคือกำหนดในสัญญาว่าใครยืนยันพิกัดและราคาก่อนยื่น และให้ส่งร่างใบขนให้ผู้นำเข้าตรวจทุกครั้ง

ได้ โดยยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ภายในกำหนดเวลาที่ระบุในหนังสือแจ้ง และหากผลยังไม่เป็นที่พอใจจึงนำคดีขึ้นสู่ศาลภาษีอากร กุญแจของเรื่องนี้คือพยานเอกสารในวันยื่น เช่น คำวินิจฉัยพิกัด สเปกทางเทคนิค และรายงานผลวิเคราะห์สินค้า ซึ่งหาย้อนหลังยากกว่าที่คิด

ภาษีนำเข้าคิดจากราคา CIF ของสินค้า คือ ต้นทุนสินค้า ค่าประกัน และค่าขนส่งจนถึงด่านนำเข้า คูณด้วยอัตราภาษีศุลกากรตามพิกัด HS Code ของสินค้า บางสินค้าอาจมีภาษีเพิ่มเติม เช่น ภาษีสรรพสามิต ภาษีนำเข้าต้องชำระก่อนหรือขณะเคลียร์สินค้าออกจากด่าน

ค่าขนส่งภายในประเทศที่ให้บริการโดยผู้ประกอบการจด VAT ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่มในอัตรา 7% หากผู้ให้บริการเป็นผู้ประกอบการ VAT ผู้จ่ายต้องขอใบกำกับภาษีและนำภาษีซื้อไปหักได้ กรณีค่าขนส่งต่างประเทศอาจเข้าข่ายบริการนำเข้าหรือภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามอนุสัญญา ควรแยกเอกสารค่าขนส่งให้ชัดเจน

การจ่ายค่าขนส่งให้แก่บุคคลธรรมดาในประเทศเข้าลักษณะการจ้างทำของหรือให้บริการ ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายในอัตรา 3% หากเป็นนิติบุคคลให้หัก 1% หรืออาจเข้าลักษณะค่าเช่าหรือค่าบริการตามสัญญา ขึ้นกับข้อเท็จจริง ควรออกหนังสือรับรองการหักให้ผู้รับเงินเพื่อใช้ลดหย่อนภาษี