แฟรนไชส์ ไลเซนส์ และตัวแทนจำหน่าย

ไลเซนส์ให้สิทธิใช้เครื่องหมายเป็นหลัก ส่วนแฟรนไชส์ขายทั้งระบบ คือแบรนด์ คู่มือปฏิบัติงาน การฝึกอบรม การกำหนดรูปแบบร้าน และการควบคุมคุณภาพต่อเนื่อง ความต่างนี้มีผลจริงเพราะการควบคุมที่มากขึ้นทำให้เจ้าของแบรนด์เข้าข่ายกฎเกณฑ์เฉพาะเรื่องความเป็นธรรมของสัญญาแฟรนไชส์

ควรจดให้เสร็จก่อนอย่างยิ่ง เพราะสิ่งที่คุณขายคือสิทธิในเครื่องหมาย ถ้ายังไม่จดคุณให้สิทธิที่ตัวเองยังไม่มีหลักฐานความเป็นเจ้าของชัดเจน และถ้ามีผู้อื่นจดชื่อคล้ายกันก่อน ผู้ซื้อแฟรนไชส์อาจถูกห้ามใช้ชื่อร้านหลังลงทุนตกแต่งไปแล้ว ซึ่งกลับมาเป็นความรับผิดของผู้ให้สิทธิ

หลักที่ยึดได้คือข้อมูลที่มีผลต่อการตัดสินใจลงทุน ได้แก่ ตัวเลขค่าธรรมเนียมทั้งหมดและเงื่อนไขการเรียกเก็บ ระยะเวลาสัญญาและเงื่อนไขการต่ออายุ ขอบเขตพื้นที่ ข้อผูกพันการซื้อวัตถุดิบ และประวัติข้อพิพาทกับผู้ซื้อสิทธิรายก่อน การซ่อนตัวเลขต้นทุนที่แท้จริงเป็นเหตุพิพาทอันดับหนึ่ง

กลุ่มที่ถูกจับตาคือการบังคับซื้อสินค้าที่ไม่เกี่ยวกับการรักษามาตรฐาน การให้สิทธิเลิกสัญญาฝ่ายเดียวโดยไม่มีเหตุและไม่มีเวลาแก้ไข การเรียกเก็บค่าธรรมเนียมใหม่ระหว่างอายุสัญญาโดยไม่ต้องตกลงกัน และข้อห้ามประกอบอาชีพหลังเลิกสัญญาที่กว้างเกินสมควรทั้งพื้นที่และเวลา

ระบุเขตด้วยเส้นแบ่งที่ตรวจได้ เช่น รายชื่ออำเภอหรือรัศมีจากพิกัดร้าน แล้วแยกให้ชัดว่าเป็นสิทธิเปิดสาขาแต่เพียงผู้เดียว หรือรวมถึงห้ามผู้ให้สิทธิขายออนไลน์เข้าไปในเขตนั้นด้วย ข้อพิพาทเกือบทั้งหมดเกิดจากช่องทางออนไลน์ที่สัญญาเก่าไม่ได้พูดถึง

ผู้จ่ายในไทยมีหน้าที่หักภาษี ณ ที่จ่ายจากค่าสิทธิและนำส่งกรมสรรพากร โดยอัตราอาจลดลงได้หากมีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศผู้รับและมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีประกอบ นอกจากนี้การรับบริการจากต่างประเทศยังก่อหน้าที่นำส่งภาษีมูลค่าเพิ่มในนามผู้รับบริการด้วย

ไม่จำเป็นทุกกรณี การให้สิทธิจากต่างประเทศแล้วรับค่าสิทธิเข้าออกทำได้ แต่ถ้าจะเข้ามาบริหารพื้นที่ ฝึกอบรม เก็บเงิน หรือมีทีมงานประจำในไทย กิจกรรมเหล่านั้นเข้าข่ายการประกอบธุรกิจซึ่งต้องพิจารณาข้อจำกัดของกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวและรูปแบบนิติบุคคลที่เหมาะสม

คือการให้สิทธิแก่คู่ค้ารายเดียวในการขายสิทธิช่วงต่อภายในประเทศหรือภูมิภาค เหมาะกับเจ้าของแบรนด์ที่ไม่มีทีมในพื้นที่และต้องการขยายเร็ว แลกกับการควบคุมมาตรฐานที่ห่างออกไปหนึ่งชั้น หัวใจของสัญญาแบบนี้คือเป้าจำนวนสาขาขั้นต่ำและกลไกดึงสิทธิคืนเมื่อทำไม่ถึงเป้า

หนังสือรับรองนิติบุคคล มติที่ประชุมให้อำนาจลงนาม และหนังสือมอบอำนาจ ต้องรับรองตามสายของประเทศต้นทางก่อน แล้วแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลเพื่อใช้ยื่นต่อหน่วยงานไทยหรือใช้ในชั้นศาล ควรตรวจการถอดชื่อบริษัทและชื่อผู้ลงนามให้ตรงกับหนังสือเดินทางและทะเบียนทุกฉบับ

ต้องมีข้อกำหนดการถอดถอนอัตลักษณ์แบรนด์ให้ชัด ทั้งป้าย เมนู บรรจุภัณฑ์ ช่องทางออนไลน์ และชื่อโดเมน กำหนดกรอบเวลาและใครออกค่าใช้จ่าย พร้อมสิทธิของผู้ให้สิทธิที่จะซื้ออุปกรณ์หรือสต็อกคืนในราคาที่ตกลงล่วงหน้า ส่วนข้อมูลลูกค้าต้องระบุการส่งคืนหรือลบทิ้งตามกฎคุ้มครองข้อมูล

ถ้าคู่สัญญาอยู่ต่างประเทศและทรัพย์สินหลักอยู่นอกไทย อนุญาโตตุลาการมักบังคับได้กว้างกว่าเพราะคำชี้ขาดได้รับการยอมรับข้ามประเทศตามอนุสัญญาที่มีภาคีจำนวนมาก แต่ถ้าคู่กรณีและทรัพย์สินอยู่ในไทยทั้งคู่ ศาลไทยมักเร็วและถูกกว่าในทางปฏิบัติ ที่ห้ามทำคือเขียนทั้งสองทางในสัญญาฉบับเดียวโดยไม่ระบุลำดับ

ตรวจว่าเครื่องหมายการค้าจดในชื่อผู้ให้สิทธิจริงและยังไม่หมดอายุ ขอดูงบการเงินของผู้ให้สิทธิและจำนวนสาขาที่ปิดตัวย้อนหลัง ขอคุยกับผู้ซื้อสิทธิรายเดิมโดยไม่ผ่านการคัดเลือกจากผู้ให้สิทธิ และคำนวณจุดคุ้มทุนจากยอดขายจริงของสาขาที่ใกล้เคียง ไม่ใช่จากประมาณการในโบรชัวร์