FAQ
ขอ อย. อาหาร เครื่องสำอาง และผลิตภัณฑ์สมุนไพร
ผลิตภัณฑ์ที่ใส่ในปากหรือทาบนผิวเกือบทุกชนิดต้องผ่านการแจ้งหรืออนุญาตก่อนขาย และเส้นทางต่างกันตามประเภทสินค้า ไม่ใช่ตามขนาดธุรกิจ คำถามชุดนี้แยกให้เห็นว่าอะไรใช้เพียงจดแจ้ง อะไรต้องขึ้นทะเบียน ต้องมีสถานที่ผลิตแบบไหน และฉลากต้องมีอะไร

ต้องมีเลขอนุญาตในชื่อผู้นำเข้าที่จะวางขาย ไม่ใช่ในชื่อผู้ผลิตต่างประเทศ ผู้นำเข้าจึงต้องมีใบอนุญาตนำเข้าและยื่นข้อมูลผลิตภัณฑ์เอง การอาศัยเลขของตัวแทนรายอื่นทำให้ขายได้เฉพาะสินค้าที่ผ่านตัวแทนรายนั้น และเสียสิทธิควบคุมช่องทางจัดจำหน่ายของตนเอง
เครื่องสำอางใช้ระบบจดแจ้ง โดยผู้ประกอบการรับผิดชอบความปลอดภัยและความถูกต้องของสูตรที่แจ้งไว้เอง ระบบนี้เร็วกว่าการขึ้นทะเบียนมาก แต่ตรวจสอบหลังวางขายเข้มข้น การแจ้งสูตรที่มีสารห้ามใช้หรือใช้เกินความเข้มข้นที่กำหนดนำไปสู่การเพิกถอนใบรับจดแจ้งและความรับผิดตามกฎหมาย
ต้องมีสถานที่ผลิตหรือสถานที่นำเข้าที่ได้รับอนุญาตก่อน แล้วจึงยื่นขอเลขผลิตภัณฑ์แต่ละรายการ อาหารบางกลุ่มที่ควบคุมเฉพาะต้องยื่นผลวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการที่รับรอง จึงควรวางแผนเวลาให้เผื่อรอบวิเคราะห์ไว้ด้วย ไม่ใช่นับเฉพาะเวลาพิจารณาของเจ้าหน้าที่
โรงงานถือใบอนุญาตสถานที่ผลิต ส่วนเจ้าของแบรนด์ถือเลขผลิตภัณฑ์ในชื่อของตนได้เมื่อยื่นโดยระบุโรงงานผู้ผลิต โครงสร้างนี้สำคัญเพราะทำให้ย้ายโรงงานได้โดยไม่เสียเลขผลิตภัณฑ์ทั้งหมด แบรนด์ที่ปล่อยให้เลขอยู่ในชื่อโรงงานมักเจอปัญหาเมื่อต้องการเปลี่ยนผู้ผลิต
อาหารต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตตามประเภทผลิตภัณฑ์ ซึ่งครอบคลุมผังการไหลของงาน การแยกโซนสะอาด การควบคุมน้ำและอากาศ และบันทึกการผลิต การตรวจสถานที่มักไม่ผ่านเพราะเรื่องพื้นฐาน เช่น ทางเดินวัตถุดิบตัดกับทางเดินสินค้าสำเร็จ ไม่ใช่เพราะเครื่องจักรไม่ทันสมัย
ห้ามสื่อว่าบำบัด บรรเทา หรือรักษาโรค และห้ามใช้ถ้อยคำเปรียบเทียบเกินจริง ข้อความที่ใช้ได้ต้องอยู่ในกรอบที่ได้รับอนุญาตและบางสื่อยังต้องขออนุมัติข้อความก่อนเผยแพร่ ผู้ประกอบการที่โพสต์รีวิวจากผู้ใช้ซึ่งกล่าวถึงการหายจากโรคก็ถือว่าเผยแพร่ข้อความนั้นเองด้วย
ปัจจุบันผลิตภัณฑ์สมุนไพรมีกฎหมายเฉพาะแยกจากอาหารและยา ครอบคลุมยาแผนไทย ยาพัฒนาจากสมุนไพร และผลิตภัณฑ์สมุนไพรเพื่อสุขภาพ การเลือกกลุ่มผิดตั้งแต่ต้นทำให้ต้องยื่นใหม่ทั้งชุด จึงควรกำหนดวัตถุประสงค์การใช้และข้อความบนฉลากให้ตรงกลุ่มก่อนออกแบบบรรจุภัณฑ์
กรอบกำกับดูแลกลุ่มนี้เปลี่ยนหลายครั้งและปัจจุบันยังมีการปรับปรุงอยู่ ทั้งเรื่องส่วนของพืชที่ใช้ได้ ปริมาณสารสำคัญที่ยอมให้มี และช่องทางการขาย จึงต้องตรวจประกาศฉบับที่ใช้บังคับในวันที่ยื่นทุกครั้ง ข้อมูลจากบทความหรือคลิปที่เผยแพร่ปีก่อนมักล้าสมัยและใช้อ้างอิงไม่ได้
โดยทั่วไปต้องมีชื่อผลิตภัณฑ์ เลขอนุญาต ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ปริมาณสุทธิ ส่วนประกอบสำคัญ วันผลิตหรือวันหมดอายุ และคำเตือนตามประเภทสินค้า สินค้านำเข้าที่ติดสติกเกอร์ทับข้อความเดิมต้องไม่ปิดข้อมูลบังคับเดิม และขนาดตัวอักษรต้องอ่านได้จริงตามที่ประกาศกำหนด
ต้องแยกใบอนุญาตผลิตซึ่งอยู่กับกรมสรรพสามิต ใบอนุญาตขายตามประเภทและสถานที่ และการควบคุมฉลากกับการโฆษณาซึ่งเข้มกว่าสินค้าทั่วไปมาก โรงผลิตขนาดเล็กมีเงื่อนไขกำลังการผลิตและมาตรฐานสถานที่ที่ปรับปรุงเป็นระยะ จึงควรยืนยันหลักเกณฑ์ปัจจุบันก่อนลงทุนเครื่องจักร
ต่างกันมากตามประเภท โดยการจดแจ้งเครื่องสำอางเป็นกลุ่มที่เร็วที่สุด ส่วนอาหารกลุ่มควบคุมเฉพาะและผลิตภัณฑ์สมุนไพรใช้เวลานานกว่าเพราะต้องประเมินเอกสารวิชาการ ตัวเลขที่แน่นอนขึ้นกับความครบของเอกสารและคิวของหน่วยงาน ควรตรวจกรอบเวลาที่ประกาศไว้ในคู่มือประชาชนของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
ปฏิบัติตามคำสั่งทันทีและบันทึกทุกขั้นตอน ทั้งการหยุดจำหน่าย การแจ้งคู่ค้า และปริมาณที่เรียกคืนได้ พร้อมยื่นแผนแก้ไขที่ระบุสาเหตุรากและมาตรการป้องกันซ้ำ การโต้แย้งควรทำในช่องทางอุทธรณ์ควบไปกับการปฏิบัติตาม ไม่ใช่การชะลอปฏิบัติเพื่อรอผลอุทธรณ์ ซึ่งเพิ่มความรับผิดอีกชั้น
เขียนโดย
หัวหน้าฝ่ายบัญชี (CPA)
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ขึ้นทะเบียนสภาวิชาชีพบัญชี
ปิดงบและเซ็นรับรองงบการเงินให้ธุรกิจ SME และบริษัทต่างชาติมากว่า 10 ปี ดูแลมาตรฐาน TFRS for NPAEs และการวางผังบัญชีตั้งแต่วันแรกของกิจการ
ตรวจทานโดย
หุ้นส่วนผู้จัดการ
ทนายความอาวุโส สภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์
ตรวจความถูกต้องของข้อกฎหมายและตัวเลขก่อนเผยแพร่ · เผยแพร่ 2026-08-29 · แก้ไขล่าสุด 2026-08-29
ดูคุณวุฒิผู้ตรวจทานลัดไปยังคำถามในหมวดนี้
- ขายสินค้าที่นำเข้ามาแล้วต้องขอ อย. เองไหม
- เครื่องสำอางใช้จดแจ้งหรือขึ้นทะเบียน
- เลขสารบบอาหารสิบสามหลักได้มาอย่างไร
- จ้างโรงงานผลิตให้ (OEM) ใครถือใบอนุญาต
- สถานที่ผลิตต้องผ่านมาตรฐานอะไร
- ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารโฆษณาสรรพคุณได้แค่ไหน
- ผลิตภัณฑ์สมุนไพรจัดอยู่ในกลุ่มใด
- ผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมกัญชาหรือกัญชงทำได้ในกรอบใด
- ฉลากต้องแสดงข้อมูลอะไรเป็นภาษาไทย
- ผลิตและขายสุราต้องขออนุญาตอะไร
- ระยะเวลาพิจารณานานเท่าไร
- ถูกสั่งระงับหรือเรียกคืนสินค้าควรทำอย่างไร
บริการที่ดูแลคำถามหมวดนี้
รับทำบัญชีรายเดือน–รายปี พร้อมวางระบบบัญชี
ดูรายละเอียดรับยื่นภาษีทุกประเภท — ภ.ง.ด.50/51/90/91 · VAT · WHT
ดูรายละเอียดรับทำเงินเดือน (Payroll) พร้อมประกันสังคม
ดูรายละเอียดรับปิดงบการเงิน · งบเปล่า · ด่วน · ย้อนหลัง
ดูรายละเอียดรับจดทะเบียนบริษัท หจก. VAT เครื่องหมายการค้า
ดูรายละเอียดจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) และขึ้นทะเบียนยื่นภาษีออนไลน์
ดูรายละเอียดหัวข้ออื่น