ล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ

ต้องมีหนี้ที่กำหนดจำนวนได้แน่นอนถึงเกณฑ์ขั้นต่ำตามกฎหมาย และต้องแสดงว่าลูกหนี้มีหนี้สินล้นพ้นตัว ซึ่งพิสูจน์ได้ทั้งจากพฤติการณ์และจากข้อสันนิษฐานที่กฎหมายวางไว้ เกณฑ์เงินของบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลไม่เท่ากัน จึงต้องเช็กก่อนยื่นเพื่อไม่ให้ศาลยกคำฟ้อง

บังคับคดีเป็นการเก็บหนี้ของเจ้าหนี้รายเดียวจากทรัพย์ที่หาเจอ ส่วนล้มละลายเป็นกระบวนการรวมศูนย์ที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เข้าคุมทรัพย์ทั้งกองแล้วแบ่งให้เจ้าหนี้ทุกรายตามสัดส่วน ข้อดีคืออำนาจตรวจสอบและเรียกเอกสารกว้างกว่ามาก ข้อเสียคือคุณไม่ได้ยอดเต็มคนเดียว

ลูกหนี้หมดอำนาจจัดการทรัพย์สินและกิจการของตนทันที ทุกอย่างต้องผ่านเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ สัญญาที่ทำหลังจากนั้นโดยลำพังไม่ผูกพันกองทรัพย์สิน และมีข้อจำกัดเรื่องการเป็นกรรมการหรือประกอบวิชาชีพบางอย่าง จุดนี้คือเหตุที่หลายรายเลือกเจรจาก่อนถึงชั้นนี้

มีกำหนดเวลาสั้นนับจากวันโฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ในราชกิจจานุเบกษาและหนังสือพิมพ์ พลาดกำหนดคือหมดสิทธิได้รับส่วนแบ่งแม้หนี้จะจริงและมีเอกสารครบ ฉะนั้นเจ้าหนี้ที่มีลูกหนี้อาการไม่ดีควรตั้งระบบเฝ้าประกาศไว้ ไม่ใช่รอจดหมายแจ้ง

ค่าใช้จ่ายในการจัดการกองทรัพย์สินมาก่อน ตามด้วยหนี้บุริมสิทธิตามที่กฎหมายจัดลำดับ เช่น ค่าจ้างลูกจ้างและภาษีบางประเภท แล้วจึงถึงเจ้าหนี้ไม่มีประกันที่แบ่งกันตามสัดส่วน เจ้าหนี้มีหลักประกันมีสิทธิเหนือทรัพย์ที่เป็นหลักประกันของตนเป็นเรื่องแยก

กิจการที่ยังมีรายได้เข้าและมีมูลค่าถ้าเดินต่อสูงกว่ามูลค่าขายทอดตลาดชิ้นส่วน เช่น มีสัญญาลูกค้า ใบอนุญาต หรือทีมที่แทนกันไม่ได้ ถ้าเหลือแต่ทรัพย์ให้ขาย การฟื้นฟูจะกลายเป็นค่าใช้จ่ายที่ไม่คุ้ม ผมมักให้ทำประมาณการกระแสเงินสดสิบสองเดือนก่อนตัดสินใจ

เมื่อศาลรับคำร้องฟื้นฟูจะเกิดสภาวะพักการชำระหนี้ ทำให้ห้ามฟ้อง ห้ามบังคับคดี และห้ามเลิกสัญญาเพราะเหตุผิดนัดชำระในช่วงนั้นโดยหลัก จุดนี้เป็นเหตุผลหลักที่ลูกหนี้ยื่นฟื้นฟู เพราะซื้อเวลาให้ทำแผนได้จริง แต่ก็ต้องแลกกับการเปิดข้อมูลกิจการอย่างละเอียด

แผนต้องผ่านที่ประชุมเจ้าหนี้ด้วยเสียงข้างมากตามที่กฎหมายกำหนดโดยนับตามกลุ่มเจ้าหนี้และมูลหนี้ แล้วต้องได้รับความเห็นชอบจากศาลอีกชั้นหนึ่ง ในทางปฏิบัติงานที่ตัดสินผลคือการคุยกับเจ้าหนี้รายใหญ่ก่อนวันประชุม ไม่ใช่การเขียนแผนให้สวย

โดยหลักหนี้ของบริษัทเป็นของบริษัท แต่ความรับผิดส่วนตัวเกิดได้จากการค้ำประกัน การกระทำที่เป็นการทุจริตหรือยักย้ายทรัพย์ และหนี้บางประเภทที่กฎหมายเฉพาะกำหนดให้กรรมการร่วมรับผิด เช่น ภาษีหรือเงินสมทบบางกรณี ควรตรวจว่าตนเซ็นค้ำประกันอะไรไว้เป็นอย่างแรก

โดยหลักได้รับการปลดเมื่อครบระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดนับจากวันพิพากษาให้ล้มละลาย และระยะเวลานี้ยาวขึ้นได้ถ้ามีพฤติการณ์ปิดบังทรัพย์หรือให้ความร่วมมือไม่ดี หลังปลดแล้วหนี้ที่อยู่ในกระบวนการสิ้นไป แต่หนี้บางประเภทตามกฎหมายไม่หลุด

ได้ในกรอบเวลาที่กฎหมายกำหนดก่อนมีคำสั่ง หากการชำระนั้นทำให้เจ้าหนี้รายหนึ่งได้เปรียบรายอื่น หรือเป็นการให้เปล่าโดยรู้ว่าตนมีหนี้สินล้นพ้นตัว เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นผู้ร้องขอ ประเด็นชี้ขาดคือช่วงเวลาและความรู้ของผู้รับ

ยื่นได้ โดยต้องส่งเอกสารหนี้พร้อมคำแปลและการรับรองที่ถูกรูปแบบ และตั้งตัวแทนในไทยเพื่อรับหมายและเข้าประชุมเจ้าหนี้ อุปสรรคที่พบบ่อยไม่ใช่เรื่องสิทธิ แต่เป็นเวลาที่เสียไปกับการรับรองเอกสารข้ามประเทศจนเลยกำหนดยื่น