คำถามที่คนค้นหามากที่สุดเรื่องภาษีและบริษัทไทย

คือการที่ผู้จ่ายเงินเก็บภาษีส่วนหนึ่งไว้แล้วนำส่งรัฐแทนผู้รับเงิน ผู้รับจึงได้เงินน้อยกว่ายอดในใบแจ้งหนี้ แต่ได้เอกสารที่นำไปใช้เป็นเครดิตตอนคำนวณภาษีทั้งปี ระบบนี้ไม่ใช่ภาษีเพิ่ม เป็นการจ่ายภาษีล่วงหน้าเป็นงวด ๆ ผลจริงที่เจ้าของกิจการควรจับให้ได้คือกระแสเงินสด เพราะเงินที่ถูกหักออกไปตลอดปีจะกลับมาในรูปเครดิตหรือเงินคืนเมื่อยื่นแบบประจำปีแล้วเท่านั้น

คิดจากมูลค่าค่าบริการก่อนภาษีมูลค่าเพิ่มเท่านั้น ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่มเข้าไปในฐาน ตัวอย่างค่าบริการ 100,000 บาท ภาษีมูลค่าเพิ่ม 7,000 บาท ยอดใบแจ้งหนี้ 107,000 บาท ผู้จ่ายหักภาษี 3,000 บาท และโอนจริง 104,000 บาท ข้อผิดพลาดที่พบมากที่สุดคือหักจากยอด 107,000 ทำให้ทั้งสองฝ่ายมีตัวเลขไม่ตรงกันในรายงาน และต้องแก้เอกสารย้อนหลังทั้งสองข้าง

รายการที่พบประจำในบริษัททั่วไปคือค่าบริการและค่าจ้างทำของ ค่าเช่า ค่าโฆษณา ค่าวิชาชีพ ค่าขนส่ง และค่าจ้างพนักงาน ส่วนการซื้อสินค้าโดยทั่วไปไม่อยู่ในข่ายหัก จุดที่ต้องอ่านให้ละเอียดคือใบแจ้งหนี้ที่เขียนว่าขายสินค้าแต่เนื้อหาจริงคือการรับจ้างผลิตตามแบบ กรณีนั้นถือเป็นการจ้างทำของ วิธีคุมงานที่ได้ผลคือทำตารางประเภทรายจ่ายประจำของบริษัทพร้อมอัตราไว้ให้ฝ่ายจัดซื้อใช้อ้างอิงทุกครั้งที่ตั้งเบิก

ผู้จ่ายต้องมอบหนังสือรับรองให้ผู้รับในวันที่จ่ายเงิน ไม่ใช่รอสิ้นเดือนหรือสิ้นปี เอกสารนี้เป็นหลักฐานเดียวที่ผู้รับใช้ยืนยันเครดิตภาษี ถ้าฉบับเดิมหาย ให้ขอสำเนาจากผู้จ่ายที่รับรองว่าเป็นสำเนาถูกต้องพร้อมลงลายมือชื่อ ซึ่งใช้ได้ตามปกติ กรณีที่แก้ยากกว่าคือผู้จ่ายไม่เคยออกให้เลย เพราะต้องย้อนไปหาหลักฐานการโอนเงินและแบบที่ยื่นของอีกฝ่ายมาประกอบ จึงควรตามเก็บให้ครบทุกครั้งที่รับเงิน

กำหนดนำส่งคือวันที่ 7 ของเดือนถัดไปหลังเดือนที่มีการจ่าย และถ้ายื่นผ่านระบบอินเทอร์เน็ตของกรมสรรพากรจะได้ขยายเวลาออกไปอีกไม่กี่วันตามประกาศที่ใช้ในขณะนั้น การยื่นล่าช้ามีทั้งเบี้ยปรับจากการยื่นเกินกำหนดและเงินเพิ่มที่คิดเป็นรายเดือนจากภาษีที่ต้องนำส่ง ยิ่งทิ้งไว้นานยิ่งโต ทางออกที่เสียหายน้อยที่สุดคือยื่นและชำระทันทีที่รู้ตัว ไม่ใช่รอรวมยื่นหลายเดือนพร้อมกันตอนปลายปี

ยอดที่ถูกหักไว้ทั้งปีจะไปหักออกจากภาษีที่คำนวณได้ตอนยื่นแบบประจำปี ถ้าเหลือ ผู้เสียภาษีเลือกได้ระหว่างขอคืนเป็นเงินหรือยกไปใช้เป็นเครดิตในปีถัดไป กิจการบริการที่ถูกหัก 3% ทุกใบแจ้งหนี้แต่กำไรบางมักมีเครดิตเหลือทุกปีเป็นปกติ สิ่งที่ทำให้เรื่องคืนภาษีค้างไม่ใช่สิทธิ แต่เป็นหนังสือรับรองที่เก็บไม่ครบหรือยอดในเอกสารไม่ตรงกับที่คู่ค้ายื่นไว้ จึงควรกระทบยอดทุกไตรมาส

การจ่ายค่าบริการออกไปต่างประเทศอาจต้องหักและนำส่งในไทย ขึ้นกับประเภทของเงินได้และอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศของผู้รับ ค่าสิทธิและค่าบริการทางเทคนิคมักเข้าข่ายมากกว่าค่าซื้อสินค้าธรรมดา อนุสัญญาบางฉบับลดอัตราลงได้แต่ต้องมีหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีของผู้รับก่อนจ่ายเงิน ไม่ใช่ขอย้อนหลัง อีกเรื่องที่มักถูกลืมคือภาษีมูลค่าเพิ่มจากการนำเข้าบริการ ซึ่งเป็นหน้าที่แยกกันของผู้จ่ายในไทย

อัตราที่จัดเก็บจริงในปัจจุบันคือ 7% ซึ่งรวมภาษีท้องถิ่นไว้แล้ว คิดจากมูลค่าสินค้าหรือบริการก่อนภาษี ผู้ประกอบการที่จดทะเบียนเรียกเก็บจากลูกค้าเป็นภาษีขาย และนำภาษีซื้อจากใบกำกับภาษีที่ได้รับมาหักออก ส่วนต่างจึงเป็นยอดที่นำส่ง จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือคิดว่า 7% เป็นต้นทุนของกิจการ ทั้งที่ผู้แบกภาระจริงคือผู้บริโภคปลายทาง กิจการเป็นเพียงผู้เก็บและนำส่ง

บริษัทจำกัดใช้เลขทะเบียนนิติบุคคล 13 หลักที่ได้รับตอนจดทะเบียนกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าใช้เป็นเลขผู้เสียภาษีของบริษัทได้เลย ไม่ต้องขอเลขชุดที่สองอีก เลขนี้ปรากฏบนหนังสือรับรองบริษัทและต้องพิมพ์บนใบกำกับภาษีทุกใบ สำหรับบุคคลธรรมดาสัญชาติไทยใช้เลขบัตรประชาชน ขณะที่ชาวต่างชาติที่มีหน้าที่เสียภาษีในไทยต้องยื่นขอเลขกับกรมสรรพากรพร้อมหนังสือเดินทางและหลักฐานที่อยู่

ค้นจากชื่อหรือเลขทะเบียน 13 หลักในระบบข้อมูลนิติบุคคลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า จะเห็นสถานะว่ายังดำเนินกิจการ ร้าง หรือเลิกไปแล้ว พร้อมทุนจดทะเบียนและปีที่ส่งงบล่าสุด สิ่งที่ควรดูต่อไม่ใช่แค่สถานะ แต่เป็นความสม่ำเสมอของการส่งงบการเงิน เพราะบริษัทที่ขาดส่งหลายปีมักมีปัญหาภายในที่กระทบการทำสัญญาระยะยาว ถ้าจะทำธุรกรรมใหญ่ ควรขอหนังสือรับรองฉบับปัจจุบันที่ออกไม่เกินสามเดือน

อัตราเป็นขั้นบันไดตามเงินได้สุทธิ เริ่มจากช่วงที่ได้รับยกเว้นแล้วไล่ขึ้นเป็นขั้น ๆ จนถึงอัตราสูงสุดสำหรับผู้มีเงินได้สูง ตัวเลขที่ต้องดูคือยอดสุทธิที่เหลือเมื่อหักค่าใช้จ่ายและรายการลดหย่อนออกแล้ว ไม่ใช่เงินเดือนรวม คนจึงมักประเมินภาษีของตัวเองสูงเกินจริง ผู้ที่อยู่ในไทยถึง 183 วันในปีภาษีถือเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ ซึ่งมีผลต่อการนำเงินได้จากต่างประเทศเข้ามาคำนวณ จึงควรตรวจจำนวนวันพำนักไว้ทุกปี

อากรขาเข้าคิดตามพิกัดศุลกากรของสินค้าและถิ่นกำเนิด อัตราจึงต่างกันไปในแต่ละรายการ ส่วนภาษีมูลค่าเพิ่มคิดจากฐานที่รวมราคาสินค้า ค่าขนส่ง ค่าประกัน และอากรที่ต้องเสียแล้ว ผลคืออากรทำให้ฐานภาษีมูลค่าเพิ่มโตขึ้นด้วย ผู้ประกอบการที่จดทะเบียนนำภาษีมูลค่าเพิ่มขาเข้าไปใช้เป็นภาษีซื้อได้ แต่อากรถือเป็นต้นทุนสินค้า จึงต้องบันทึกแยกกันให้ชัด ไม่รวมเป็นก้อนเดียวในบัญชีซื้อ